ROTAVİRÜS

Dünyada 2 yaşın altındaki çocuklarda virüslerle oluşan gastro enteritlerin en sık nedenidir.

Dünyada her yıl rotavirüs enfeksiyonu nedeni ile 600 000 civarında çocuk ölümü tahmini yapılmaktadır
.

Rotavirüsler her yerde bulunur 3- 5 yaşına kadar çocukların %95 i bu virüsle enfekte olurlar.

Düşük sosyo ekonomik bölgeler çocuklarında hastalık çok daha fazla görülür.

Virüs 1973 yılında Avusturalya da saptanmıştır 7 farklı  antijenik  grubu vardır. (A B C D E F G) .  A grup  süt çocukluğu ishallerninin  en sık nedenidir. Virüs hastalık boyunca hasta kişinin dışkısında bulunur, 50  derece ısıya 1 saat dayanabilir
.

Yeni doğan bebeklerin %70-85 inde anneden bebeğe geçmiş antikorlar saptanır.

Bu nedenle anne sütü alan bebeklerde enfeksiyon çok daha az görülür.

Doğumdan önce plesentadan, doğumdan sonrada anne sütünden geçen rotavirüs antikorları bebekleri yaşamın ilk aylarında korur.

Anneden geçen antikorların azalması, bebeğin kendi antikorlarını yeterince yapaması halinde rotavirüs ishalleri en çok 6 ay ile 2 yaş arası görülür. 2-3 yaştan sonra ise oldukça seyrektir
.

BULAŞMA: Fekal-oral yolla (dışkı-ağız ) ile olur. Nadiren solunum ile de bulaşabilir. Hastalığın kuluçka süresi 1-3 gündür
.

HASTALIK:  Hafif-orta derecede  ateş ve kusma ile başlar. Ateş 38,5 derecenin altındadır. Kusmayı takıben yeşil sarı renkli sulu ishal 9 gün kadar devam eder. Dışkı da müküs olabilir. Kan görülmez. Bu hafif tablodan yaşamı tehdit eden ağır su kayıpları yapan şiddetli gastro enteritlere kadar (örneğin 3 hafta kadar süren  ishaller) geniş bir yelpaze gösterir .

6 aylıktan küçük özellikle prematüre bebeklerde; beslenme, bağışıklık yetersizliği olan ve hijyen koşulları kötü çocuklarda morbidite (hasta olma oranı), mortalite (ölüm) oranları yüksektir.

Bağışıklık sistemi sağlıklı bebeklerde rotavirüs gastro enteriti kendi kendine iyileşen bir hastalıktır
.

TANI: Klinik görünüm ve elisa testi ile konur.

TEDAVİ: Akut evrede yeterli sıvı alımı sağlanmalı, anne sütüne ek şeker- elektrolit verilmeli. Çok ağır su kayıpları gelişirse Damar içi serum uygulanmalıdır
.

KORUNMA: Hijyen koşullarının iyileştirilmesi, ellerin sık sık yıkanması en önemli tedbirdir
.

AŞI: 2000 yıllarından sonra uygulamaya girmiştir. 1999 da ilk aşının 8. Aydan büyük çocuklara uygulanmasında bağırsak düğümlenmesine sebep olduğu tespit edilince aşının en etkili olduğu ve yan etkisinin en az görüldüğü 6 ay altındaki bebeklere uygulanması kararı alınmıştır.

6aylıktan küçük bebeklere 4-8 hafta ara ile 2 doz uygulanır.

İdeal aşılama 2-3 aylık iken başlamalı.

Bebek aşıyı kusarsa tekrarına gerek yoktur.

Aşının 1-2 damlası dahi koruyuculuğu sağlar
.

Aşı güvenirliliği ve koruyuculuğu %100 dür.

Aşının son dozu en geç 8 ayda yapılabilir.Daha geçe kalan aşı uygulaması hiç yapılmamalıdır.

,

EL AYAK AĞIZ HASTALIĞI

Coxachi A  tip virüslerle oluşan sıklıkla yaz sonu ve sonbaharda karşımıza çıkan bir hastalıktır
.

Çok bulaşıcıdır en çok fekal kontamiasyon ile (dışkı yolu) bulaşır

.

Sıklıkla 5 yaşın altındaki çocuklar hastalığa yakalanır ve virüsle karşılaşan çocukların %50 si hasta olur.

 Hafif ateş, halsizlik, iştahsızlıkla seyreden kısa seyirli başlangıcı takıben yumuşak damakta, dilde, yanak içinde, küçük dilde veziküller görülür. Dudaklar genellikle salimdir. Ağız içi lezyonları bazen yutma zorluğu yaratacak kadar ağrılı olabilir

.

Ağız lezyonlarından 1-2 gün  sonra deride  özellikle avuç içi ve ayak tabanı kenarlarında çok nadiren de kalçada lezyonlar belirir

.Hepsi 7-10 gün içinde kendiliğinden düzelir. Tedavi gerekmeyebilir.

Ağız ülserlerinin bazen beslenmeyi engellemesi bir risk oluşturur. 38,3 civarı ateş, kırıklık, iştahsızlık, ishal, karın ağrısı, eklem ağrıları olabilir.

Lezyonlar nadiren hassas ve kaşıntılıdır. Çok nadir vakada boyun ve çene altı lenf bezleri büyüyebilir

Komplikasyon olarak; Aseptik menenjit, polio benzeri paralitik bozukluklar (felçler), zatürre, miyokardit (kalp kası yangısı) oluşabilir.

Hamileliğin ilk 3 aylık döneminde hastalığa yakalananlarda düşük yapma riski vardır.

Nadir olarak hastalık 1 yıl içinde nüks (tekrar) ile karşımıza çıkabilir.

Bu hastalık: Herpangina, herpetik gingivo stomatitis, aftöz ülserler, steven johson sendromu ile

 karıştırılmamalıdır

.

TEDAVİ :  Ağrı ve ateş düşürücüler verilir.  Baharatlı, asitli besinler kesilir  sık aralarla ve azar azar soğuk ve buzlu sıvı verilir.

Ağrılı ülserlere topikal tedavi uygulanır

.

KORUNMA: Ellerin sık sık yıkanması, bebeğin altı temizlenirken hijyen şartlarına uyum bulaşmayı önler..

Hastalık en çok başlangıç döneminde bulaşıcıdır. Hastalıktan sonra dışkı ile virüs çıkışı 3 ay devam eder.

VEZİKO ÜRETERAL REFLÜ ( V.U.R )

MESANEDEN  ÜRETERLERE İDRAR KAÇAĞI

Böbreklerde oluşan idrar üreterler yoluyla (böbreklerle-torba arası kanal) mesaneye (idrar torbası) gelir.Mesane  yeterli doluma ulaşınca da işeme ile dışarı atılır.

Normal anatomik yapı işeme esnasında idrarı dışarı atarken aynı idrarın geriye üreterlere dönmesine izin vermez.

Bu da işeme anında mesanede oluşan yüksek basınçtan , birde mesanedeki idrar mikrop taşıyorsa böbrekleri o  mikroplardan korumak içindir.

Enfekte (mikroplu idrarın) üreter yoluyla geriye kaçması böbrek parankiminin (süzme fonksiyonu yapan bölge) zedelenmesine (skarlaşmasına), süzme fonksiyonlarının bozularak böbrek hasarı oluşmasına yol açar. Zedelenen böbrek hücreleri yenilenemeyeceği için gelecekte böbrek yetmezliği, diyalize girme,  böbrek  nakli bekleme gibi çok dramatik tabloların gelişmesi ile sonlanır.

Bu arada idrarın steril olduğu durumlarda reflünün böbrekte önemli bir hasar yapmadığını da söyleyebiliriz.

Ancak ! Enfeksiyon olmasa da mesanedeki yüksek hidrostatik basıncın üreterler ve böbrek pelvisine yaptığı  kötü etki ile hidroüreter ve hidronefroz(idrar yollarının ve böbreğin idrarla dolu olarak süzme fonksiyonunu gören parankim bölgesi aleyhine genişlemesi) ile sonuçlanma olabilir.

Mesane; herhangi bir yolla ulaşan mikropların üremesi için uygun bir ortamdır.

Buna karşı vücut koruyucu sistemler geliştirmiştir. En önemlisi mesanenin periyodik olarak ve tam boşalmasıdır. Böylece mikropların tamamına  yakını dışarı atılır. Tam boşalamayan mesanede rezidü (artık-bakiye) idrar kalması ve volümün artması ile mikroplar tam atılmaz mesanedeki enfekte idrar her işemede üretere kaçar ve  enfeksiyon giderek böbreğe yayılır.

Başlangıçta üreter genişleyerek mesane yüksek basıncının kötü etkisinden böbreği bir süre korur. Sonrada bu genişleme böbreğe yayılarak hidronefroz ve böbrek parankiminde skar (nedbe) oluşumu ve böbrek yetmezliğine götürür.

Reflü de esas neden;  üreterin mesane kasları içinde seyrettiği tünelin kısa olması ve geri kaçmayı önleyen mekanizmanın yetersizliğidir.

Tanı erken konur ve uygun tedaviler uygulanırsa idrarın sterilize edilmesi ile böbrek zedelenmesinin önlenebileceği ve çocuğun gelişimi ile birlikte mevcut reflünün büyük ölçüde kendiliğinden düzelebileceği bilinmektedir. Ancak! Bir yaş altındaki reflülerde kendiliğinden düzelme daha azdır.

TEDAVİ PROTOKOLLERİ enfeksiyonu yok etme, idrarı sterilize etme, esasına dayanmaktadır.

İdrarın sadece üretere az miktarda kaçmasından  böbrekte hidronefroz oluşturacak kadar yoğun olan kaçaklar 1 den 5 e kadar derecelendirilir. Özellikle küçük dereceli olanlar tıbbi tedavi ile izlenir. Uzun  süreli  izlenen ve tedavi ile düzelme olmayanlarda cerrahi tedavi uygulanır.

Hastalığın belirtileri idrar yolu enfeksiyonunun genel belirtileridir (bel ağrısı, piyüri, ateş vs…).

Dikkatli anneler çocuklarının idrarının bulanık ve kokulu olduğu şikayeti ile başvururlar.

İdrar yolu enfeksiyonu tedavi sonucu sessiz ve belirtisiz tekrarlarla karşımıza çıkabilir. Bu nedenle Hastalara tedavi sonrası 3-6 ay kadar koruyucu tedavi uygulamalı sonrada en az 1-2 yıl yakından izlenmelidir.

YENİ DOĞAN SARILIĞI

Biluribin birikmesi sonucu derinin sarı renk almasıdır.

BİLLURİBİN: Kırmızı kan hücrelerinin içindeki hem’in yıkım ürünüdür.

a-      Direkt billuribin: (Suda çözünebilen) Konjuge

b-      İndirekt Billuribin: (Suda çözünemeyen) Ankonjuge olarak iki tiptir.

İndirekt billuribin karaciğerde glukoronil transferaz enzimi ile direkt billuribine; karaciğerden safra kanalına oradan da dışkı ve idrarla atılan ürobilinoidlere dönüşür.

Barsaktan geri emilmez(ancak çok küçük bir kısım dışında).

YENİ DOĞAN SARILIĞI: Karaciğerin olgunlaşma eksikliğine bağlı iyi huylu bir nedenden, hayatı tehdit eden; metabolik hastalıklar, anatomik bozukluklar (safra kanalları yokluğu gibi) çok geniş bir dağılım gösterir.

KANDA DİREKT BİLLURİBİN ARTIŞI : Enfeksiyonlar, metabolik, sindirim sisteminin anatomik bozuklukları, ilaç ve toksinlerin etkileri ile oluşur.

ENDİREKT BİLLURİBİN ARTIŞI: Fizyolojik sarılık, anne sütü sarılığı, kan uyuşmazlıkları, sindirim sistemi anatomik bozuklukları, vücut içi kanamalar, metabolik hastalıklar(G6PD eksikliği) , ilaçlar ve toksinlerle de oluşur.

Bu geniş konuyu fizyolojik, kan uyuşmazlığı, anne sütü sarılığı ile  sınırlıyorum.

Tüm yeni doğan sarılığı nedenleri artmış billuribin üretimi ile azalmış atılım arası bir dengesizlikten doğar.

Kan grubu uyuşmazlığı, kan hücrelerinin enzim eksikliği veya yapısal bozukluk nedeni ile hemolizi (erimesi), prematüre bebeklerde kan hücrelerinin kısa ömürlü olmaları, şeker hastası annelerin çocuklarında polisitemi (kan fazlalığı) bebekte iç ve deri altı kanamalar ve sepsis (mikrobun kana karışması), hepsi artmış kan yıkımı nedeni ile billuribinin yükselmesine yol açar.

Sarılık tipik olarak yüzde göz içinde başlar aşağı doğru ilerler en son avuç içi ve ayak tabanları da sararır. Bunun hızlı ilerleyişi risk göstergesidir.

                               FİZYOLOJİK SARILIK (Tedavi gerektirmez)

Billuribinde yaşamın üçüncü gününde beyaz ve siyah bebeklerde 5-6 mg/dl , doğulu bebeklerde ise 5. Gününde 10-14 mg/dl yükselme olur.

Bu yükselmenin nedeni kırmızı kan hücrelerinin yüksek kitlesi ve kısa yaşam süreleri nedeni ile artmış yıkım sonucu billuribin üretiminin fazlalığı, karaciğer gelişim yetersizliği ile özetlenebilir.

                             PATOLOJİK SARILIKLAR (Tedavi gerektirir)

En sık rastlanan kan uyuşmazlığı, sepsis, polisitemi, karaciğer enzim defektleri ile oluşan hastalıklardır.

Patolojik Sarılık Kriterlerİ:

·         Sarılığın ilk 24 saatte görülmesi

·         Total serum billuribin düzeyinin günde 5 mg/dl den fazla artması

·         Gününde yenidoğanın biluribin düzeyinin 15 mg/dl den yüksek olması

·         Klinik sarılığın gününde doğanda 1, prematüre doğanda 2 haftadan fazla sürmesi

·         Dışkını renksiz idrarın koyu olması

                                                   ANNE SÜTÜ SARILIĞI

Bebeklerin %30-60 ında birinci haftanın sonuna doğru gelişir. Meme emen bebeklerde mama alanlara göre billuribin düzeyleri 3 kat fazla olabilir. Bu yükseklik iki üç haftadan üç aya kadar uzayabilir.

Sonraki gebeliklerde de tekrarlayabilir.

Bu kadar yüksek oranda oluşu, iz bırakmadan iyileşmesi anne sütü sarılığını fizyolojik bir olgu olarak düşündürmektedir.

Oluş mekanizması tam bilinmemekle birlikte anne sütünde en direkt biluribini direkt billuribine çeviren glukoronil transferaz enzimini bloke eden pregnandiol’ün etkisinin olduğu düşünülmektedir.

Billuribin düzeyi fototerapiye rağmen düşmüyorsa anne sütü 24 saat (en fazla 48 saat ) kesilebilir. Billuribin düzeyi hızla düşer. Bu süre içinde anne sütü sağılmalıdır (emzirmenin devamı için).

Anne sütü tekar verildiğinde 1-2 mg lık artışlar olabilir.

 Amerikan Pediatri Akademisi anne sütü alan sağlıklı, gününde doğmuş bebeklerde anne sütünün kesilmesini önermemekte ve daha sık emzirmeyi desteklemektedir.

Ayrıca fototerapi alan bebeklerde de anne sütü ile beslenmenin devamını önermektedir.

                                           KAN GRUBU UYUŞMAZLIKLARI

1-      Rh UYUŞMAZLIĞI:

Kırmızı kan hücrelerinin zarında D antijeni varsa Rh (+), yoksa Rh(-) olarak sıhıflama yapılır.

Rh uygunsuzluğu için temel faktörler:

·         Rh (-) anne bebeğinin Rh(+) olması

·         Gebelik süresince fetüsün (ceninin) kan hücrelerinin anne dolaşımına geçmesi (1ml kan geçmiş olması anneyi sentitize etmeye yeter.)

·         Anne de Rh(+) kan hücrelerine karşı (D antijenine karşı) antikor oluşması

·         Bu antikorların plesenta yolu ile fetüse geçmesi. Fetüse geçen Rh(+)antikorların fetüs kırmızı kan hücrelerine yapışarak hemoliz(kan erimesi) yapmasıdır.

Gebeliklerin%9 unda Rh(-) anne Rh (+) bebek taşır.

İlk gebelikte Rh uygunsuzluğuna bağlı sarılık enderdir fakat sonraki gebeliklerde artar.

Hastalık hafif , orta, ağır olarak derecelendirilir.

Hafif tipinde kordon kanı billuribini 4 mg/dl den düşüktür. Genellikle erken fototerapi dışında tedavi gerektirmez.

Orta tipinde kordon kanı billuribini  4 mg/dl den yüksektir. Tedavi edilmezler ise risk vardır.

Kordon kanı hemoglobini 12g/dl altında, billuribin 5mg/dl üstünde ise acil kan değiştirilir.

Ağır tipinde ise bir çoğu ölü doğar.

Rh uygunsuzluğunda tedavi için fototerapi, kan değişimi, medikal tedaviden yararlanılır.

KAN DEĞİŞİMİ:

Bebeğin sentitize olmuş(hassas kılınmış) kan hücrelerinin vücuttan atılması için uygulanan bu metotla bebeğin hassaslaşmış kan hücrelerinin %85 i değiştirilir.

Bu değişim bebeğin kan hacminin iki katı kanla yapılır.

Göbek toplar damarından sokulan bir katater ve üçlü musluk yolu ile bebekten alınan kan atılmak için bir torbada toplanırken musluk çevrilerek verici kanı katater vasıtası ile verilerek yapılır.

Kan değişimi gerektiren billuribin düzeyleri:

Doğumu takıben 24-48 . saatte 25mg/dl ve üzeri ise

49-72 saatte ve sonrası 30mg/dl üzeri ise

MEDİKAL TEDAVİ :

Karaciğerde glukoronil transferas enzimini aktive etmek için fenobarbital hem koruyucu olarak doğum öncesi anneye, hem de tedavi olarak doğum sonrası bebeğe  verilebilir. Ayrıca; nikotinamid,Silofibrat, Aktif Kömür, Agar, Kolestiramin gibi ilaçlar kullanılabilir fakat yan etkileri nedeni ile fazla itibar görmemektedirler.

KORUNMA İÇİN : Doğum öncesi eşi Rh(+) olan tüm Rh(-) annelere gebeliğinin 28. Haftasında cooms testi yapılarak (-) olanlara Rh immunglobulin (anti D).

Ayrıca Rh(+) bebeği olan tüm Rh (-) annelere de doğum sonrası ilk 72 saat içinde Rh immunglobulin (Anti D) yapılmalıdır.

2-      A-B-0  UYUŞMAZLIĞI :

Genellikle anne  0, bebek A veya B grubuna sahipse oluşur.

Gebeliklerin %15 inde anne 0 grubu bebek A veya B  grubundandır.

Gebeliklerin ancak %3ünde uyuşmazlık saptanır.

Rh uygunsuzluğuna göre daha hafif seyreder. Sarılık ilk 24 saatte başlar. Kansızlık genellikle hafiftir. Bu uyuşmazlık çok nadiren beyin hasarına sebep olur.

Tedavide fototerapi uygulanır. Fototerapi derideki endirekt billuribini direkt billuribine çevirerek safra ile atılmasını sağlar ve billuribin düzeyini düşürür. Foto terapiye billuribin düzeyi düşene kadar devam edilmelidir.

Foto terapinin gerektiren billuribin düzeyleri :

24-48 saatlik bebekte 15 mg/dl ve üzeri ise

49-72 saatlik bebekte  18 mg/dl üzeri ise

72 saatten sonra 20mg/dl üzeri ise.

Foto terapi uygulanır.

FLORA-PROBİYOTİK-PREBİYOTİK

Mikroorganizmalar: Patojen (hastalık yapıcı) nonpatojen (hastalık yapmayan) olarak ayrılırlar.

Sindirim sistemimizde: Sistemin doğru çalışmasını sağlayan, ayrıca sağlığımız için çok yararlı işlevleri olan insan hücre sayısının on katı sayıda ve de beş yüz türde mikro organizma mevcuttur.

Bu hücreler grubuna FLORA (çiçek bahçesi) diyoruz.

Bu flora bakterileri erişkinde ağızdan anüse-uzunluğu 9 metre, yüzeyi derimizin yüz katı genişliğinde (200 metrekare) olan bağırsaklarda yaşar. Barsaklarımızdaki bu bakterilerin toplam ağırlığı 1,5-2 kg dır. Barsaklarımızdan yaşam boyu 30 ton katı besin 50 bin litre sıvı besin geçer.

Kalın bağırsaklar erişkinde 1,5-2 metre ince bağırsaklar gebeliğin 35. haftasında 2- 3 metre iken 5nci yaştan itibaren 3,5-6 metre arası olabilir.

Üst mide ve ince barsaklarda flora bakterileri yoktur
.

BARSAK FLORASI NEDİR

Sağlıklı kişilerde o kişiye zarar vermeden belirli bir denge içinde yaşayan  mikro organizma gruplarıdır.

Yeni doğan bebeklerde barsaklar sterildir. Bebeklerde sağlıklı bir ağız ve barsak florasını bebeğin doğum kanalından geçerken annesinin vajinasından yuttuğu ilk mikroorganizmalar sağlar.

Doğum kanalından geçmeyen sezaryen ile doğan bebeklerde flora gelişimi gecikir.

Floranın erken bebeklikte gelişmemesi nedeni ile bağırsaklarda K vitamini sentezlenemez bu nedenle yeni doğan bebeklere kanama olaylarını önlemek için K vitamini uygulaması öngörülür.

Çocuklarda bağırsak florası tam olarak 1-2nci yaş arası gelişir. Yaşam boyu beslenmeye bağlı olarak değişiklikler olabilir. Kötü beslenme, uzun süre antibiyotik kullanımı florayı etkiler.

Bebekte floranın zenginleşmesi ve kalın bağırsaktaki mikroorganizmaların aktivitelerinin artması probiotik ve prebiotikler ile olur. Bunların en doğal kaynağı da anne sütüdür. Özellikle ilk günler anne göğsünden gelen ağız sütü yani kolostrumun bebeğe verilmesi bu nedenle çok önem taşır. Bu bebeklerde  flora gelişimi çok daha sağlıklı olur.

Flora gelişimi için bir çok endüstriyel ürüne, bebek mamalarına pro ve pre biyotikler eklenerek satışa sunulmaktadır. Oysa ki anne sütü bunların en zengin ve de en doğal kaynağıdır
.

FLORA BAKTERİLERİ : Bacteroides, Fusobakterium Lactobasil, Clostridium, Gram negatif basiller, Koliform bakteriler, Enterokok ve candida dır.

Bu bakteriler:

·         Salgıladıkları enzimler ile protein ve karbonhidrattan zengin besinlerin ve yıkım ürünlerinin parçalanıp emilmesine yardımcı olur.

·         Bağırsakta zararlı bakterilerin üremesini engeller, hastalıklara karşı korur.

·         Baırsak mukozasının yakınındaki lenf sistemini uyararak patojen mikroplara karşı antikor üretimini sağlar.

·         Bağrsakta asiditeyi sağlar.

·         B1-B2-B6-B12- ve K vitaminlerinin sentezini yapar.

·         Kısa zincirli yağların oluşumunu sağlar.

·         Bağışıklığı uyarır.

·         Kolesterol seviyesini düşürürler.

Uzun süre antibiyotik kullanımı veya antibiyotik kullanılmış hayvanın etinin yenmesi flora bakterilerini olumsuz etkileyerek dengeyi bozar.

Antibiyotik kullanımlarında bozulan dengeyi düzeltmek için beraberinde vitamin  yerine probiyotik verilmesi daha uygundur. Vitamin vermenin gereği yoktur.

                FLORA BOZULURSA : İshal veya kabızlık, gaz sancısı, enfeksiyonlara meyil ve artma, enerji düşüklüğü, kolestrol düzeylerinde yükselme olur.

Floranın dengesi ve devamlılığı için probiyotik ve prebiyotikler kullanılır
.

PROBİYOTİKLER

Probiyotik’in kelime anlamı ( yaşam için)dir .

Probiyotikler bağrsak florasındaki hastalık etkeni olmayan (apotojen) mikroorganizmalardır.

İşlevleri hastalık etkeni olan (patojen) mikroorganizmları kontrol edip etkisizleştirmektir.

Bu etkisizleştirmeyi (competition) rekabet yolu ile hücre (receptörleri) algıçlarına kendileri bağlanıp hastalık etkeni mikroorganizmaları açıkta bırakarak onların dışkı ile atılmalarını sağlayarak yaparlar.

Başlıca kaynakları yoğurt, peynir, ayran, kefir gibi fermente süt ürünleridir.

Probiyotiklere ilgi; ilk olarak çok uzun yaşadıkları gözlemlenen Bulgar köylülerinin incelenmesi ile başlamıştır. Bu köylülerin çok fazla yoğurt tükettikleri görülünce yapılan çalışmalar sonucu yoğurdun laktik asit fermantasyonu ile elde edildiği ve canlı laktik asit bakterileri içerdiği tespit edilmiştir. Buna Lactobcillus Bulgaricus adı verilmiş ve sonraki çalışmalarda da bir çok fermente süt ürününde canlı nonpatojen mikroorganizmalar üretilmiştir.

Ve bunlara yaşam için gerekli olduklarından probiyotik adı verilmiştir.

Probiyotikler:

·         Kan yağlarının seviyelerinin düşürülmesinde.

·         İshal tedavisinde.

·         Anti tümör olarak.

·         Bağışıklık sisteminin güçlendirilmesinde

·         Atopik dermatit tedavisinde.

·         Nekrotizan enterokolit, Spastik kolon , Crohn hastalığı gibi gastro entestinal hastalıkların tedavisinde.

Ayrıca barsak florasını bozan;

·         Karbonhidratlardan zengin beslenmelerde, işlenmiş endüstiriyel besinlerin çok tüketildiği hallerde.

·         Toksinlere maruz kalmada.

·         Uzun süreli antibiyotik kullanımında oluşan negatif durumların giderilmesinde yararlıdırlar
.

PREBİYOTİKLER

Hastalık etkeni olmayan faydalı nonpatojen mikroorganizmaların; beslenmesini, çoğalmasını sağlayan ve onların aktivitelerini arttıran sindirilmeyen karbonhidratlardır.

En zengin olanları enginar ve hindibadır.

Ayrıca buğday, arpa, çavdar, pırasa, kuşkonmaz, soğan, sarımsak, kereviz, muz gibi lifli besinlerde de çokça bulunur.

Prebiyotikler:

·         Probiyotiklerin çoğalmalarını sağlayıp onları aktive ederek etkilerini arttırırlar.

·         Besinlerle alınan minerallerin emilimini arttırırlar.

·         İshalin oluşmasını önler.

·         Kolon kanseri gelişmesini önler .

·         Serum trigliserid düzeylerini düşürürler.

Unutmayalım ki hem probiyotik hem de prebiyotiklerin en zengin kaynağı anne sütüdür. Bebeğin uzun süre emzirilmesi ona probiyotik ve prebiyotiklerin verebileceği tüm yararları zahmetsizce sağlar.

BEBEK GÖZLERİ

Yeni doğan bebeklerde göz küreleri şekil olarak oval olmayıp daire şeklindedir. Erişkinliğe kadar çapı üç misli artar.

Yeni doğan bebeğin gözleri doğumu takıben ilk günlerde kapalı fakat ışığa hassastır.

Doğumda bebek özellikle siyah, beyaz ve gri tonları seçebilir. 

Bir haftalık iken kırmızı, sarı, yeşil ve turuncu renkleri de seçer. 

Mavi rengin dalga boyu kısa olduğu için daha geç seçilir.

Yeni doğan bebek daha ilk günden insan yüzüne bakma yeteneğine sahiptir. Bu da görmenin en duyarlı göstergesidir.

İki üç haftalık iken eşyaları izleme yeteneği gelişir. 

Bir aylıktan sonra küçük objelerle ilgilenir.

İki-iki buçuk aylık olunca hareketli objeleri başını çevirmeden 180 derece izleyebilir.

İki-altı ay arasında binoküler (iki gözün görüntüyü birleştirmesi) başlar. İkinci altı ayda da tam gelişir.

Dört - altıncı aylarda el ve gözlerin koordinasyonu oluşur.

GÖZYAŞI:
Refleks olarak doğumdan itibaren mevcuttur.
 Emosyonel göz yaşarmaları birkaç haftalıktan sonra başlar.

Gözün saydam tabakası başlangıçta mavidir. Bu tabaka kalınlaştıkça beyaz renk alır.

Yeni doğanların %80 ninde fizyolojik hipermetropi (uzağı görememe) mevcuttur. Yaşla beraber azalır  ve kaybolur.

Bebeklerde ilk aylarda içe ve dışa göz kaymaları olabilir. Altıncı aydan sonra devam eden kaymaların incelenmesi gerekir.

 2 yaş civarında erişkine yakın GÖRME oluşur fakat net görme 4-5 yaş civarını bulur.

GÖZ RENGİ

Koyu tenlilerde göz rengini veren melanin pigmentide yoğun olacağından gözler koyu renklidir.

Açık tenlilerde gözler genellikle gri ve mavi renkli olur.

Melanin salgısı devam ettiği için onlarında bazıları aylar içinde koyu renge dönüşebilir.

9. ayda ise tamamen sabitlenir.

Bebekler için en kritik dönem görmenin geliştiği ilk iki yaştır.

Her iki göz tarafından kaydedilen ve beyne gönderilen görüntülerin kalitelerinin farklılığında yani bir gözün diğerine göre daha iyi görmesi durumunda iyi gören göz tüm görme işlevlerini yüklenir, diğer göz fonksiyon görmez ve tembelleşir.

Bu olguya AMBLİOPİ denir.

Şaşılık, kırma kusurları doğuştan katarakt, doğuştan göz kapağı düşüklüğü ve opositeler  ambliopi sebebidirler.

Bu sayılan nedenlere yönelik tedavi mutlaka 6 yaşından önce yapılması gerekir ki en iyi sonuçlar iki-dört yaşları arasında alınır 7 yaşından sonra sonuç alınamaz ve tembel gözün görme fonksiyonu da arttırılamaz.

Oysa ki; 1 yaşında ki bir çocukta sağlam göz kapatılıp tembel gözün işleme sokulmasıyla çok daha kısa zamanda sonuç alınır.

NAZALAKRİMAL (GÖZYAŞI KANALI) TIKANIKLIĞI 

Göz yaşı kanalının ucunda açılmamış memranın yaratttığı doğuştan bir tıkanıklıktır. Yeni doğanların ortalama 0%5 inde görülür.

Gözlerde sürekli yaşarma, çapaklanma, göz kapaklarında yapışma, göz yaşı akıntısı hayatın ilk birkaç haftasında ortaya çıkar. Göz yaşı kesesine bastırıldığında iltihaplı bir akıntı görülür.

Göz yaşı kesesi üzerine ılık pansuman ve günlük masaj uygulaması iltihap mevcutsa uygun antibiyotikler kullanılması önerilir. Bir yaşa kadar çözüme ulaşılmazsa cerrahi tedavi gerekebilir.

BOYUN LENF BEZLERİ

Vücudumuzda kan dolaşımı gibi birde lenf dolaşımı vardır. Bu dolaşımın; vücudun tümüne yayılmış bölge karakolları gibi görevli;  1milimetreden küçükten, 1-2 santim çapına kadar değişen 500-600 civarında lenf bezi veya düğümü mevcuttur. Lenf  bezleri; lenf damarları, dalak, badecimler ve geniz eti (ki ikisi de lenf dokusudur),  timus bezi  vücud immün sisteminin çok önemli görevlileridirler.

            Lenf bezleri yapıları ve komumları ile enfeksiyonların yayılmasını engelleyicidirler. Lenf dolaşımı ile gelen hücre yıkıntılarını ve bakterileri yok ederler.

Mikro organizmalar lenf dolaşımı ile lenf bezlerine gelerek fagosite edilir (zararlı mikro organizma hücre içine alınarak yok edilir). Dolaşan lenfositlere antijen olarak sunulur ve böylece antikor yapımı oluşturulur
.

LENF BEZLERİNİN BÜYÜMESİ: Korunma ve immün sistem cevabı olarak; lenfoid elemanların proliferasyonu (bir dokudaki hücre sayısının bölünerek artması), fagositik hücre infiltrasyonu (dokuda bulunmaması gereken hücrelerin birikmesi, yayılması, artması) veya malign(habis) hücre infiltrasyonu sonucu olur.

Lenf bezlerinin boyun ve koltuk altında 1 cm den büyük,kasıklarda 1,5 cmden büyük olması lenf bezi büyümesi olarak kabul edilir.

Enfeksiyonda; bakteriler, toksinler ve onların yan ürünleri lenf damarları yolu ile lenf bezlerine taşınır ve orada iltihabi bir yapı oluşturur dolayısı ile de  şişerler .

Üst solunum yolu enfeksiyonlarında boyun, alt  ekstremite (bacaklar) enfeksiyonlarında kasık, akciğer enfeksiyonlarında mediasten, karın içi olaylarında kramp tarzında ağrılarla seyreden mezanter lenf bezleri şişer.

Lenf bezleri en çok; virüs ve bakteri enfeksiyonları nedeni ile şişerler. Özellikle virüslerle olan enfeksiyonlarda belirli bir bölge yerine yaygın lenfodonopati (lenf bezi büyüklüğü) görülür.

          Ebebeynler lenf bezi büyümesini kötü huylu olarak düşünme eğilimindedirler. Doktora düşen görev titiz bir araştırma ile gerçek büyüme nedenini saptayıp onları doğru bilgi ile ve de süratle rahatlatmaktır.

LENF BEZİ BÜYÜKLÜKLERİNDE MUAYENE BULGULARI

Kızarıklık, hassasiyet, fülüktüasyon (oluşumun içindeki sıvının verdiği çalkalanma duygusu) mikrobik bir oluşumu, sert hareketsiz kitleler tümörü düşündürebilir. Ayrıca; kilo kaybı, sebebi açıklanamayan ateş, 10-15 gün antibiyotik uygulaması sonucu cevap alınamayan 1-1,5 ay içinde küçülme göstermeyen durumlarda biyopsi gerekebilir
.

            Boyun lenf bezleri büyümesi: Akut olarak tek veya iki taraflı olabilir. Streptokok, stafilokok veya  Bartonella Koküsü ile oluşan kedi tırmığı hastalığı gibi bakteriyel,   enfeksiyöz mononükleoziz (EBV), kızamıkçık, suçiçeği, sitomegalo virüs (CMV) gibi viral,   tüberküloz (Tbc) gibi spesifik,   bazen toksoplasmoziz gibi paraziter   bazende; lösemi, lenfoma, Hodgkin gibi malign (habis) etkenlerle karşımıza çıkabilir.

MİKROBİK NEDENLERE BAĞLI LENF BEZİ ŞİŞLİKLERİ

Akut Cervical Lenf Adenitis : Üst solunum yolu enfeksiyonlarının  bölgesel lenf bezlerine yayılması sonucu lenf dokusunda oluşan bir enfeksiyondur.

Okul öncesi çocuklarda çok görülür.

Klasik olarak: Bez tek taraflı, soliter (tek başına) büyümüş ve hassastır.

Bu tabloya; % 70 hemalotik streptokoklar, % 20 staflokoklar, % 10 virüsler sebep olur.

En sık; farenjit ve tonsillit bazen de diş apsesi, ciltteki impetigo tarzı bir enfeksiyon,   yaralanma,  böcek sokması, iltihaplanmış sivilceler veya dış kulak enfeksiyonları sonucu görülür.

Şişen lenf bezi; ceviz bazen de yumurta büyüklüğündedir. Yumuşak, gergin ve hassastır, ateş olabilir.

Enfeksiyon Manonükleosis (EBV) (Öpücük hastalığı)

  Şişlikler boynun ön-arka yüzünde veya bütün vücutta yaygın olabilir. Yumuşak veya sert, hafif veya orta derecede hassastır. Ayrı  ayrıdır(paket halinde birleşmemiştir)  beraberinde; farenjit, dalak büyüklüğü( %50), döküntü(%15), halsizlik ve yorgunluk vardır.

Citomegalo Virüs Enfeksiyonu (CMV)

Yalnızca boyunda veya vücutta yaygın olabilir.

Hafif hassas, ayrı ayrı, yumuşak veya serttir.

Ateş, halsizlik, yorgunluk nadiren karaciğer dalak büyüklüğü olabilir.

Toksoplasmozis

Boyunda veya yaygın olabilir. Düz, sert, hafif hassastır.

Kas ağrıları, yorgunluk nadiren dalak büyüklüğü ve döküntü olabilir.

Bürüselloz (Malta Humması)

Boyunda, koltuk altında veya yaygın olabilir. Bazen hassastır. Öğle sonraları gelen ateş, titreme , terleme, baş, sırt, eklem ağrıları ve dalak büyüklüğü ile birliktedir.

RUBELLA (Kızamıkçık)

Lenf bezi şişlikleri boynun ön ve arka yüzünde oluşur. Yumuşak veya hafif sert, bazen hassas ve ayrı ayrıdır. Ciltte kızamığa has döküntü, damakta Forcheimer lekeleri vardır.

STREPTOKOKSİK FARENGİTİS

Şişlikler boynun ön yüzünde oluşur. Yumuşak veya hafif sert, ayrı ayrı ve hassastır.

Hastada; farenjit, baş ağrısı, halsizlik, karın ağrısı, damakta peteşiler (kanama odakları) veya ciltte kızıl tipi döküntü vardır.

Herpes simplex (uçuk)

Lenf düğümleri şişliği ön boyun ve çene altında görülür.

COXSACKİE VİRÜS ENFEKSİYONU (HERPANJİNA)

Şişlikler boynun ön tarafındadır.  Çok az hassas, yumuşak veya hafif sert ve hareketlidir. Ağız içi ülserler, el ve ayak tabanlarında veziküller (içi su dolu deri kabarcıkları) olabilir.

Adeno virüs

Boynun ön yüzü ve kulak önünde oluşur. Yumuşak, hareketli, hafif derecede hassastır. Farfenjit ile birlikte gözde konjoktivit mevcuttur.

Kronik Lenf Adenitis

Daha çok tüberküloz enfeksiyonu sonucu oluşur. Hasta lenf düğümü serttir, komşu dokulara yapışıktır, ağrılı değildir
.

MALİGN (habis) KAREKTERLİ BOYUN LENF BEZİ ŞİŞLİKLERİ

Lösemi

Boyunda tek veya muhtelif olur. Sert, çok sert, sıklıkla hızlı büyür. Dokuya yapışık ve hassas değildir.

Beraberinde: Ateş, halsizlik, kilo kaybı, kemik ağrıları, solukluk, cilt altı kanamaları, dalak ve karaciğer büyüklüğü vardır.

Lenfoma

Sert, çok serttir. Hızla büyür, yapışık veya birbirine birleşik nodüllerdir. Hassas değildir. Ateş,iştahsızlık, kilo kaybı, kemik ve eklem ağrıları olabilir.

Hodgkin

Ön-arka boyun, kulak önü ve köprücük kemiği üstünde görülür.( Unilatera)l tek taraflı görünüm tipiktir. Sert bazen lastik kıvamındadır. Yavaş büyür. Bazen yapışık veya hareketli olabilir hassas değildir. Ateş, halsizlik, kilo kaybı, gece terlemeleri, dalak ve karaciğer büyüklüğü olabilir
.

                 Bütün bu bulgular; iyi bir anamnez (hastanın ağzından şikayetleri, olayın başlangıcı ve seyri dinlenerek), dikkatli bir muayene ve de gerekli labaratuar testleri ile kesinlik kazanırlar.