MENENJİT SALGINI !

MENENJİT SALGINI !

Zaman, zaman yüzlerce çocuğun devam ettiği bir okulda tek bir çocuk menengitis şüphesi ile hastahaneye sevk edildiğinde; Önce okul yöneticileri; sorumluluk korkusu, bilgi eksikliği veya işgüzarlıkla aileleri haberdar ediyor. Aileler çocuklarının doktoru ve diğer ailelere süratle ulaşarak bir telefon zinciri kuruyor ve felaket haberciliği süratle büyüyor.
Bu panik ve kargaşaya üzülerek belirteyim ki bazı meslektaşlarımızda katılıyorlar ve ilaç tavsiyeleri, süratle ilaca ulaşma, ilaç kullanma, çocuğu okula göndermeme veya ne kadar süre evde tutmalıyız gibi bir kaos yaşanıyor.

Sonuç: Gereksiz telaş, gereksiz korku, gereksiz ilaç kullanımı, çocukların ruhunda yaratılan bende hasta olacakmıyım paniği.

BU SENARYONUN TÜMÜ; GEREKSİZ VE DE ANLAMSIZ

Çünkü:
Profilaksi (Koruyucu ilaç verilmesi) : Aynı evde yaşayan aile bireyleri ile, ağızdan ağıza solunum ya da öpme gibi durumlarda hastanın ağız salgısı ile direkt temas eden kişilere yapılır.
Okul arkadaşları hatta hastahane personeline dahi koruyucu tedavi verilmesine gerek yoktur.

İ N E K S Ü T Ü A L L E R J İ S İ

İNEK SÜTÜ ALLERJİSİ

 Genetik bir yatkınlık sonucu olduğu düşünülen (sıklıkla ailede atopi öyküsü mevcuttur) ve inek sütü proteinlerine bir tepki olarak ortaya çıkan bir tablodur.

Başlama yaşı ilk 6 aydır. Çoğu zararsız hafif belirtiler göstermekle birlikte; infantil colic, bulantı, kusma, kramp tarzında karın ağrıları, ishal, kakada kan görülmesi, ciltte kızarıklıktan yaygın döküntülere, egzamatik oluşumlara varan reaksiyonlar, nadiren de süt içilmesini hemen takiben yüz, dudaklar ve dilde şişme, solunum sıkışıklığı (astım tablosu) gibi çok ciddi acil tedavi gerektiren anafilaktik tablo olarak da  karşımıza çıkar
.

Bu tabloya sadece sütte değil soya, yumurta, buğday alımlarında da aynen rastlanabilir.

Rastlanma oranı 0-2 yaşta %1-3 tür. Oysa sütün diyetten çıkarılması sonucu hastalık belirtilerinin kaybolması dikkate alındığında bu oran %30 olarak belirtilmektedir. Ki; bu oranı subjektif gözlemlerin arttırdığı ve gerçeği yansıtmadığı açıktır


Çünkü yukarıdaki yakınmaların hemen hemen hepsi birçok bebekte ve çocukta süt allerjisi dışında başka başka sebeplerle de görülebilir..

Süte alerjisi olan çocuklarda süt proteinlerine karşı tolerans süratle geliştiğinden hiçbir tedavi uygulanmasa da hastalık giderek iyileşme gösterip bazılarında 12- 18 aylık hemen hemen hepsinde tüm yakınmalar 2 en geç 3 yaşında yok olur.

Hastalık inek sütü proteinlerine karşı antikorlar (IgE) üreterek tepki verir.

İnek sütünde 25 in üzerinde farklı protein vardır. Bazen sadece birine bazen de birçoğuna karşı allerji gelişebilir.

Kazein, Beta lactoglobulin ısıya dirençli oldukları için inek sütünün en önemli antijenleridir.

Memeli hayvanların birçoğunun sütünde de aynı proteinler vardır ve onların sütlerine karşıda aynı alerjik reaksiyonlar gelişebilir.
 Bu nedenle inek sütü alerjisi olanlarda keçi sütüne veya diğer sütlere karşıda tepki oluşabilir
.
Emziren annelerde annelerin aldığı süt ve süt ürünleride çocukta reaksiyona sebep olur; Formulaların (hazır bebek mamaları) da ana maddesinin inek sütü olması nedeni ile onları alan çocuklarda da aynı tablo görülebilir.

     TANI İÇİN: En kısa yol sütü kesmek belirtiler kaybolunca tekrar denemektir. Yerine varsa sadece anne sütü veya protein hidrolizatları ile hazırlanmış Formulalar ve aminoasit bazlı mamalar vermektir.

Ayrıca; deri testleri, spesifik İgE tayini, histamin salınım testi, inek sütü antigenlerine karşı (beta lactoglobulin-alfa lacta globulin-lactoferin-bovin serum albumin)gibi antikorların tayin testleri de yapılabilir.

TEDAVİ: İnek sütünün diyetten çıkarılması ve anti alerjik ilaçların kullanılmasıdır
.

       Ancak ! unutulmamalıdır ki

İnek sütü antikorları allerjik belirtiler göstermeyen birçok çocukta da bulunabileceğinden, ayrıca colic infantil ve de birçok gastroentestinal şikayet (ishal,kusma,karın ağrısı,kakada kan görülmesi) ciltte döküntü ile seyreden tablolar birçok çocukta inek sütü alerjisi olmadan da görülebileceğinden; bunların inek sütü alerjili diye nitelendirilip boş yere diyet değişikliklerine gitmek ebebeynlerde ve çocuklarda tedirginlik yaratacağından bundan kaçınmamız gerekmektedir.

LAKTOZ ENTOLERANSI

Genetik bir yatkınlık sonucu  süt şekeri laktozun parçalanamaması olayıdır. Oldukça sık rastlanır normal nüfusa oranı onda birdir.

İnce barsak hücreleri tarafından üretilen laktaz enziminin eksikliğinden kaynaklanır.

Süt içildiğinde bulantı, karın krampları ve süratle gelişen ishal görülür.

Laktaz enzim eksikliği doğuştan olabildiği gibi belli yaşlardan sonra bu enzimin daha az üretilmesi sonucu da olabilir.

Süte karşı olan bu tahammülsüzlük genelde süt ürünlerine karşı (peynir-yoğurt gibi) olmaz.

Küçük bebeklerde laktozsuz özel formüller uygulanır.

Bu entolerans inek sütü alerjisinden farklı bir tablodur. İkisinin birbiri ile karıştırılmaması gerekir.

    

NEFES TUTMA - KATILMA

. KATILMA NÖBETİ

·         6 ay 3 yaş  arasında en çok görülür, erkek çocuklarda daha sık olur Geçici bir solunum durmasıdır.

·         Kızdırılma, korkutulma, incitilme gibi mekanik veya ruhsal bir darbe sonucu ağlama ile başlar.Ağlamanın başlangıcında kesilen ses, soluk verme sırasında ortaya çıkar. Bu durumda beyine yeterli oksijen gidemez morarma, kaskatı kesilme veya birbirini takip eden istemsiz kasılmalar ve kısa süreli bilinç kaybı oluşur.

·         Bazı olgularda; pelte gibi, bez gibi bir gevşeklik olur. Bilinç kaybı 15 saniye kadar sürer. Şiddetli durumlarda daha uzun sürerse havale tipi kasılmalar görülür. (konvülsiyon)

·         Morarma ile karşımıza çıktığı gibi aşırı soluklukla çıkan tipleri de vardır. (Bazen iki tip bir arada olur) Her ikisinde de idrar kaçırma sıklıkla vardır.

·         İlk nöbet 18 aydan önce başlar. (Seyrek olarak yeni doğanlarda da görülür.)

·         9-18 aylarda çevre ile etkileşiminin en çok olduğu dönemlerde çok görülür.(yürümeye başlama, ilk düşme, travmaya maruz kalma, her şeyi karıştırma, azarlanma)

·         Sebebi kesin bilinmemektedir.

·         Anne-baba kardeş gibi birinci derece akrabalarda yüksek oranda karşımıza çıkar.

Hazırlayıcı faktör olarak: Çocuğun ve ailesinin ruhsal yapısı üzerinde durulmaktadır.

 Sık olarak tek çocuklu ailelerin çocuklarında görülür.

Çocuklar çok hareketli, huzursuz, inatçı ve kavgacı tabiattadır.

Anne babanın tutumu, çocuğa ödün verici davranışları, nöbetleri artırıcı faktörler olarak karşımıza çıkar. Çocuk istediklerini kabul ettirebilmek için nöbetlerini kullanır. Bazı ekoller nöbet geçiren çocuğun yalnız bırakılması ve bilinçli olarak olayın üzerinde durulmamasını önermektedir.

Çocuğun yapmak istemediği bir şeyi isteme, onunla zıtlaşma katılma nöbetini uyandırabilir. İlk böyle başlayan nöbet sonradan kolaylıkla tekrarlar. Çünkü çevre ilk nöbette  paniğe kapılarak çocuğa aşırı ilgi gösterir. Bu ilgiyi sürdürmek için çocuk nöbetlerini kullanır.

Çocukta kansızlığın bulunması nöbetleri arttırıcıdır.

Bu çocuklarda zeka normaldir. Nörolojik bulgu yoktur. E.E.G normaldir.

Okul çağından önce yani 5-6 yaşına kadar nöbetler kaybolur.

Uzun süre takip edilen çocuklarda: Erkek çocukların okulda saldırgan, kız çocukların ise çekingen oldukları gözlenmiştir.

Epilepsi ile ilgisi olmamakla birlikte bu çocuklarda epilepsi oranı normal çocuklardan daha yüksektir denilse de bu tartışılmalıdır.

Kalsiyum eksikliği ve doğuştan kalp hastalığı yönünden (fibroelastoz) ayırıcı tanı gerekir.

Tedavide: Varsa kansızlığın düzeltilmesi.

Psikolojik yaklaşım: Hastalığın masumiyeti anlatılarak ailelerin ödün vermeme konusunda daha

tutarlı olmaları temin edilmelidir.

Çocuğun ataklarda ölebileceği korkusu yok edilmelidir.Bugüne kadar literatürde katılma esnasında sadece bir tek ölüm vakası bildirilmiş olup onda da Aspirasyon tespit edilmiştir.

Gelişmiş ülkelerde psikiyatrik yaklaşım ön planda tutulmaktadır.

İlaç tedavisine gidilmemektedir.

İNMEMİŞ TESTİS - UTANGAÇ TESTİS

UTANGAÇ TESTİS-İNMEMİŞ TESTİS

Erkek bebeklerin torbalarının boş olması halidir.

En çok rastlanan şekli

1-Ektopik Testis : Testislerin torbalar yerine vücudun bir başka yerinde lokalize olmasıdır.

2-İnmemiş Testis : Burada testilerin torbya inmesi yetersizdir. Bazen tek taraflı %15-20 çift taraflı olur. Bebeklerin bir kısmında testislerin inmesi doğuma kadar tamamlanmamış olabilir.

Normalde testislerin torbalara inmesi bir yaşına kadar sürebilir. Takip edilmeleri gerekir. Testislerin inmesi iki yaşına kadar tamamlanmaz ise; gelecek fonksiyonlarının zedelenmemesi yönünden iki yaşına kadar cerrahi operasyonla indirilmeleri gerekir.

3-Retraktil-Utangaç Testis : Bu tabloda testis adeta kendini gizler. Kasıktaki kramaster kasının testisi torbanın üst kısmına çekmesi olayıdır.

Soğuk olmayan elle yapılan yumuşak manevralarla testisler torbaya kadar çekilebilir. Sonra yine yukarı çıkar. Bu durum ergenlik yaşına kadar normal sayılır.

Gerçek inmemiş testisle karıştırılmamalıdır. Fonksiyon ve yerleşim yönünden problem oluşturmaz dolayısıyla TEDAVİ GEREKTİRMEZ kendiliğinden düzelir.

ÇOCUKLARDA REFLÜ

ÇOCUKLARDA REFLÜ

Son dönemlerde reflü tanısı konmuş ve uzun süre tedavi uygulanmış bebeklerin çokluğu dikkat çekicidir.

Reflü tanısında çok özgün altın standart diye kabul edilen bir tanı yönteminin olmayışı bu konunun en güç yanıdır.

Reflü genelde tüm yaşlarda fizyolojik olarak, asemttomatik ve kısa süreli epizotlarla seyreder.

Önemli olan sadece patolojik reflüsü olan az sayıda çocuğun saptanması ve tedaviye alınmasıdır.

Reflü: süt çocukluğu döneminde en sık kusma nedenidir. Ancak ! …

HER KUSAN BEBEK GASTROÖZOFAGİAL REFLÜMÜDÜR ?

Bebeklerde doğumu takiben ilk dördüncü ayda zirve yapmak üzere mide içeriğinin regürjite edilerek   ( bazı hayvan türlerinde gördüğümüz geviş getirme olayı gibi ) ağıza gelmesi ve kusmanın olması İNFANTİL  KALAZYA  olarak isimlendirilir ki  prematüre ve yeni doğanlarda çok rastlanan bu durum yaşamın 4. Ayında aşırı yoğunlaşır 12. Aya, bazende 24. Aya kadar sürerek sonuçta kendiliğinden geçer
.

Floroskopik incelemede normal yeni doğanların %40 ında baryumun mideden duedonuma geri kaçtığı izlenebilir. Bu yapı 6-8. Ay da kendiliğinden düzelir.

      Kesin sebebi bilinmemekle birlikte mide girişi (kardia ) ile yutağın (özofagus) alt ucunda kardia özofagial sfinkterinin (bir kas halkası) gevşekliği veya yetmezliğinden kaynaklandığı düşünülmektedir.

Bu bebeklerde alt özafagus sfinkteri gevşek ve açıktır. Bu da; tekrarlayan kusma ve regürjitasyon ile kendini gösterir. Kusmalar zorlanmadan ve kendiliğinden olur, kusmuk safra içermez
.

Bebeğin: Solunum şikayetleri yok, kilo alması ve büyümesi normal olduğu sürece endişeye gerek yoktur ve olay fizyolojiktir
.

Sağlıklı bir çocukta beslenmeyi izleyen ilk 1-2 saat içinde ortalama 5 kadar reflü epizotu olabilir.

Gevşek olan alt özofagus sfinkteri yaşla ve bebeğin büyümesi ile farklılaşır. Yutma ile koordinasyon oluşunca da tablo düzelir. Prematüre ve yeni doğanlarda reflüye çok rastlanması sfinkter gevşekliği kadar koordinasyonun (uyum) yetersizliğinden  de oluşabilir.

Midenin aşırı yüklenmelerinde de kişide oluşan geğirme ile mide içeriğinin bir kısmı özofagus (yutağa) kaçabilir. Bu her yaşta oluşabilen zararsız ve rahatlatıcı bir durumdur
.

Yaşamın ilk yıllarında en az iki yıl içinde karşılaştığımız FİZYOLOJİK REFLÜLERİN TEDAVİSİ GEREKMEZ.

Bugün kalazya terimi yerine ilk iki yaş grubunuda kapsayacak şekilde  gastroözofagial reflü başlığı kullanılmaktadır.

HER KUSAN BEBEK REFLÜMÜDÜR ?

İkinci yaştan bazen de üçüncü yaştan sonra doğuştan var olan yetersizliğin giderilemediği ve belirtilerin (yutma zorluğu,geğirme, kilo kaybı, büyümede gerilik, besin alamama, öksürük, hışıltılı solunum, nefes tutma, morarma, ağızdan ve bağırsaktan kan gelmesi (hematemez - melena) uyku bozuklukları, pnömoni(zatülree)  atakları, yutak iltihabı sonucu oluşan darlık (özofagit ve özofajial striktür) gibi belirtiler patolojik reflüyü düşündürür ve mutlak  üzerinde durulması ve tanıya gidilmesini gerektirir.

Nörolojik hastalığı olan çocuklarda patolojik reflüye çok rastlanır.

Kesin tanı için standart bir yöntem yoktur. Tanı için uygulanan testlerin duyarlılık ve  özgünlükleri de çok yüksek değildir. Bir çok yayında farklı duyarlılık ve özgünlük oranları verilmektedir. Tanı için aşağıdaki testler uygulanabilir :

1-SİNTİGRAFİ :4 saatlik açlıktan sonra radyoizotopla işaretli mama vermeyi takiben bebeğin yutak ve midesi 1-2 saat gama kamera ile taranır.

Duyarlılığı: Değişik yayınlara göre %60-75 ,özgünlüğü %15-90 olarak belirtilmektedir

Bebeğin radyo aktif madde alması da ayrı bir konudur.

2-ÖZOFAJ PASAJI: Baryumla yutak röntgeninin çekilmesidir. Özgünlüğü %20 olarak belirtilir. Yanlış pozitif veya yanlış negatif sonuçlar verme olasılığı vardır.

3-ÖZOFAJ BASINCININ MANOMETRİK ÖLÇÜMÜ: Uyum gösteremedikleri için küçük çocuklara uygulanabilirliği yoktur.

4-ENDOSKOPİ : Özofajın endoskopik tetkiki özofaj iltihabını ve diafram fıtığını  göstermesi yönünden özgünlüğü %100 e yakındır. Ancak; derin bir kansızlık, gelişme bozukluğu, beslenememe gibi durumlarda yapılması zorunluluk arz eder.

Sonuç: %100 veya ona yakın duyarlılığı ve özgünlüğü olan bir metod henüz bulunamamıştır.

     Bir çok hekim tedavi ile tanıya gitmekte; asit ve proton pompası  baskılayıcı ilaçları hastalarına uygulamakta ilaçlar 3-5 ay alındıktan sonra kesilerek şikayetlerinin tekrar başlaması halinde tanı koyma yoluna gitmektedir.

Bu  arada; belki çocukların büyük bir kısmı da gereksiz yere birçok ilacı uzun süre kullanmış olmaktadır.

     Hayatın ilk yıllarında regülüjitasyon ve kusma ; kilo alamama, büyüme gelişme geriliği, anemi, pnömoni atakları, özofajit sonucu ağrı, nefes tutma nöbetleri, inatçı öksürük, hırıltılı solunum şikayetleri, tekrarlayan kulak iltihapları gibi bulgularla birlikte değil ise adına ister kalazya ister reflü diyelim OLAY FİZYOLOJİKTİR ve de doktorunuzun önereceği özel emzirme teknikleri, beslenmede uygulanacak bazı basit diyetetik tedbirlerle  hemen hemen tam olarak tedavi edilebilir veya çok hafif şekilde belli bir yaşa kadar devam edebilir (2-3 yaşa kadar ) ki bu da önemsizdir.

     Tıbbın fizyolojik diye tanımladığı bu olayın zararsız ve önemsizliğini ninelerimiz; FAZLASINI ÇIKARMA diye isimlendirerek   vurgulamışlardır. Ki çok doğrudur.

SÜNNET

SÜNNET

Yeni doğan bebeklerin bir çoğuna; sünnet derisi dar gerekçesi ile sünnet yapılmaktadır. Gereklimidir?

Amerikan  Pediatri Akademisi yeni doğan bebeklerin sünnet edilmeleri konusunda tıbbi bir neden olmadığını belirtmektedir.

Yeni doğanların büyük çoğunluğunda sünnet derisi ve penis başı arasında zayıf bir yapışıklık vardır.Bu dönemde derinin zorlanarak geriye çekilmesine çalışılması yırtılmalara, kanamalara ve de sonradan oluşacak yapışıklıklara yol açar ve bu durumda deri hiç geri çekilemez.

Oysa ki yeni doğan dönemindeki yapışıklıkların hemen hepsi iki-üç yaşına kadar kendiliğinden açılır.

YENİ DOĞAN BEBEĞİN SÜNNET DERİSİNİN TAM OLARAK GERİYE ÇEKİLMEMESİ NORMALDİR.

Üç yaşından sonra bu durum devam ediyorsa sünnet gerekebilir.

Sünnet yapılmayanlarda deri ile penis başı arasında biriken kremsi madde Smegma nın yaptığı tahrişle enfeksiyon (balanitis) oluşabilir. Ve bu tedavi gerektirir.

ZORUNLU SÜNNET

·         Üç yaşından sonra sünnet derisi tam olarak geriye çekilemiyorsa (Fimozis)

·         Smegma birikimi (balanitise sebep olmuşsa).

·         Bebek veya çocuğun dış idrar deliği hiç görünmeyecek kadar derinin darlığı varsa ve bebek idrar yaparken çok zorlanıyorsa.

Sünnet zorunluluğu oluşur.

KIZAMIK AŞISI

KIZAMIK AŞISI

Kızamık aşısı 12. Ayda %95 , 15. Ayda%98,  9. Ayda ise%80 ve bazen de daha düşük serokonversiyon (virüsün vücuda girdikten sonra ölçülebilir antikor oluşturması) sağlar.

Annedeki bağışıklığın (antikor titreleri) 11. Aya kadar pozitif olduğu bu nedenle aşılamanın 12. Aydan sonra yapılmasının doğru olduğu bilinir.

Gelişmiş ülkelerde toplum aşılanması tam olduğundan,  hastalıkta genelde 3 yaşından sonra görüldüğünden 15. Ayda tek doz aşı yeterli olabilmektedir.

İleri yaşlarda 11. yaş civarı antikor düzeyinde düşme saptandığından 4-6 yaşta 2. Bir aşı yapılması uygun görülmektedir.

Ülkemizde güney doğu bölgesinde mülteciler ile gelen düşük yoğunlukta da olsa kızamık vakalarının görülmesi sağlık bakanlığını 9 aylık erken aşı uygulamasına yöneltmiştir.

9 aylık aşı yapılan bebeğe yeterli serokonversiyon için 1 yaşından sonra 2. Aşılama şarttır.

Bilindiği kadar geçen yıl şehrimizde hiç kızamık vakası görülmemiştir. Bu yıl Ocak ve Şubat aylarında 20-30 kadar kızamık ihbarı yapıldığı söylenmektedir. 4 milyondan fazla kişinin barındığı şehrimiz için bu rakam oldukça düşüktür ve bu da panik yapmak, erken aşılama kampanyası için yeterli midir sorusunu akla getrimektedir.