GÜNÜMÜZ TIBBI

GÜNÜMÜZ TIBBI

Günümüzde değişen tıp uygulamalarının geçmişinde bir dahili, bir de operasyon gerektiren (cerrahi) branşlar mevcuttu.

Herkesinde sağlık sorunları için başvurduğu tek bir doktoru vardı.

Günümüze kadar doktorlar önce hastalarının şikayetlerini uzun,  uzun dinler, sonra dikkatlice tepeden tırnağa muayene eder. Gözle, elle yoklayarak kulakla dinleyerek değerli doneleri toplar;  kesin tanı için de bazen laboratuardan yardım isterdi.

Doktor işini bir zenaatkar gibi değil; (çünkü zenaatkar aynı işi aynı koşullarda tıpatıp aynını yaparak tekrarlayandır). Bir sanatkar gibi yapardı. Sanatkar ise işini yaparken; düşünce ve becerilerini duygu ile birleştiren kişi idi
.

Doktor; Ruhla bedenin bir bütün olduğunu hiç aklından çıkarmadan bilgi ve becerisine  duygularını da ekleyerek hastasına ve de onun ruhuna, tüm  dokularına gösterdiği yüksek saygı ve şefkatle, klasik tıptan ayrılmadan kendine özgü metotlarla tanısını kor ve tedavisini düzenlerdi. Hasta da doktoruna aynı yüksek saygı ile bağlı kalır ve tedaviyi birlikte sürdürürlerdi.

Teknoloji bu günün modern tıbbına inkar edilemez katkılar yaptı. Fakat gelişen teknoloji ile doktorluk sanatı zenaat gibi uygulanıp insan bedeni ruhtan ayrı düşünülmeye başlandı.

Birçok doktor hastasını ve onun sorunlarını uzun, uzun dinlemeden bırakın detaylı muayeneyi ona elini dahi sürmeden laboratuvarlara, görüntüleme merkezlerine gönderir oldu.

Hastalık yok hasta vardır. Her hastalık her kişide farklı seyredebilir düşüncesi  yok sayılıp, hastalar laboratuvar verileri ile tedaviye alınır oldu.

BU GÜNÜ YARATAN ETKENLERE GELİNCE

Birinci etken
Defans tıbbı uygulaması

 Amerikada başlayan bizde de yeni,yeni filizlenen doktorun özgürce düşünme ve davranışını ısıtlayan,  tüm sorumluluğu yüklenen kişi olması gereken doktorun sorumluluktan kaçması olayıdır ki; İyi bir sorgulama, dikkatli bir muayene ile kolay çözümlenebilecek bir hastalıkta bile sorumluluk yüklenmemek için; çok detaylı,  belki de gereksiz incelemelerle hem zaman hem de çok para harcanması demektir.

İkinci etken
Tıbbın endüstrileşmesi

Laboratuvar tetkiklerinin hasta tedavisinde önceliği alması, bu talebe cevap vermek için sermayenin devreye girmesi.  Bunun sonucunda da; Ard arda açılan özel sağlık kurumları talebe cevap vermek için çok pahalı ve çeşitli cihazlarla donatıldı.
Yapılan geniş tetkikler sonucu hasta kendisine gösterilen ilgiden hoşnut, doktor işini teknolojiye yüklediği için rahat, özel kuruluşlar cihazların amortismanının sağlanması ve para girdisinin artmasından mutlu oldular.

Üçüncü etken
Tıp eğitiminde optimal koşulların sağlanamaması

Doktorluk; usta, çırak işi olarak tanımlanan; bilgi, yetenek ve deneyim gerektiren bir meslek. Ve bu meslek; yeteneği olan kişilerin çok iyi eğitimleri ve de ustalarının bilgi ve deneyimlerinin kendilerine aktarılması ile kazanılır. Ne yazık ki tam gün yasası ustaların deneyimlerini çıraklarına aktarmalarını engeller oldu.

Politik nedenlerle sayıları süratle çoğaltılmış tıp fakültelerinin bu kadar çok sayıda, donanımları yeterli öğretim kadrolarına sahip olabilmeleri ve tıp eğitimini istenilen düzeyde sürdürebilmeleri zordur.
Bu nedenle de tüm fakültelerden aynı standartlarda hekimlerin yetişmesi gerçekleşememektedir.

Bu da hekimler arasında farklılıklara neden olmuştur.

Dördüncü etken
Aşırı branşlaşma:

Her bir ana branş küçük, küçük özel branşlara bölünmüştür.

Belirli bir konuda çok derinlemesine bilgi birikimleri olan doktorlara tabii ki çok gereksinim vardır. Onlar genel tıp uzmanlığının yüksek danışmanlarıdır.  Ancak  branş hekimliğinin birinci basamak hekimliği gibi yorumlanması yanlıştır.

Ve de unutulmamalıdır ki tek bir organ veya sistem üzerinde uzmanlaşmış bir hekim için o organ insan denen meçhul’ün yani puzzle’ın bir tek parçasıdır. Oysa ki insan vücudu bir bütündür. Ancak tüm parçaları birlikte ele alındığında sorunu anlaşılabilir ve puzzle tamamlanır. Çünkü tek parça bütünden, bütünde o tek parçadan etkilenmektedir.

Aşırı branşlaşma genel tıp uzmanlarını da günlük şikayetler dışındaki konularda ilgili uzmanına sevk ederim düşüncesi ile bilgi tazeleme gereğiyle okumaktan araştırmaktan da uzaklaştırmıştır.

Sonuç:

·         Günümüzde doktorlar Amerikadaki  kadar olmasa da defans tıbbı uygulamakta.

·         Birçok hasta birinci basamakta klasik tıp uzmanları yerine öncelikle branşlaşmış doktoru seçmekte.

·         Hastalar endüstirileşmiş tıbbın; gerekli, gereksiz yaptırdığı tetkiklerden hoşnut, onlarsız tedavinin uygulanamayacağına inanmakta.

·         Ülkemizdeki tıp eğitimi standart hekim yetiştiremediği için bazı hastalar şanslı bazıları şanssız olmakta.

Belki arz talep dengesi içinde beklide devletin imkanları ile hasta sahiplerinden fazla para talep edilmediğinden kimse şikayetçi olmamakta.

Gerçek bu mu şüpheliyim.

İyi yetişmiş sağlam bilgi ve beceri sahibi tıbbi deontoloji ve etik kurallara bağlı çalışkan tüm hekimlerimizi   tenzih ederek;  yüzlerce kötü örnekten sadece pediatride gördüğümüz birkaçını sıralayacağım.

·         Bebek ve çocuklarımızın dörtte üçü reflu hastası, yarısı süt allerjisi tanısı ile tedavide

·         En hafif öksürük ve hışıltılı solunumu olan küçücük bebekler yüzlerinde maskeler, bronş açıcı veya kortizon solumakta.

·         Çocukların ateşi; etkisizliği çoktan kanıtlanmış buna karşın toksik olduğu bilinen ardışık tedavi ile düşürülmeye çalışılmakta (ard arda calpol+ibufen vs. verilerek)

·         Sık sık ve gereksiz boğaz kültürleri ile Beta kabusu yaratılıp hiç gerekmediği halde taşıyıcılar tedaviye alınmakta (avirulan olduklarını hesap etmeden)

·         1 yaşına kadar bebeklere sanki Tanrı buyruğuymuş gibi  şartlar çok gerektirdiği halde dehidratasyona giresiye kadar damla su verilmemekte.

·         Yeni doğan bebeğe annesinin sütünün gelmesi beklenmeden biberon dolusu yapay mama verilmekte.      .

Bu örnekler  çok, çok çoğaltılabilir.

Ve... bu günün tıp uygulamaları maalesef giderek insan odaklı olmaktan uzaklaşmaktadır.

KUDUZ

KUDUZ

Çokluk etobur hayvanlarla insanlara geçen ölüm oranı çok yüksek bir encephalomyelitistir.(merkez sinir sistemi,omurilik enfeksiyonu)

Kuduz mikrobu taşıyan hayvanın ısırması sonucu tükrükle bulaşır.

İnsanlar kuduz mikrobuna hayvanlar kadar hassas değildir. Kuduz hayvanların ısırdığı kişilerin sadece %15-20sinde hastalık görülür.

Kuduz virüsü ısırılma, tırmalanma, yalama ile derideki çatlaklardan veya salya ile bulaşmış  ellerin göze sürülmesi ile bulaşır.

Kuduz hastası kişiye temas ile hastalık bulaşmaz. Ancak hastanın salyasının deri çatlağı veya göze teması ile bulaşma olabilir.

Deriden giren virüs çoğalmayı takiben çevre sinirlerle merkez sinir sistemine ulaşır ve yerleşir.

Hastalık; %40 kuduz köpek ısırıkları ile bulaşır.

Köpekler yerleşim yerlerinin dışına çıktıklarında; kurt, çakal gibi vahşi hayvanlar tarafından ısırılarak hastalığı alır ve köpeklerden at,eşek, inek, koyun, keçi, kedi ve farelere bulaşır onlarda bulaştırıcı olurlar.

Yarasalar; hastalanmadan da virüs taşıyıcısıdır, tükürük ve dışkıları ile bulaştırıcıdırlar. Yarasalar her şartta kuduz kabul edilirler.

Genelde; sincap, fare, hamster, evcil ve yabani tavşan kuduz mikrobu taşımazlar olağan dışı davranışları olmadığı sürece önemsenmemelidirler. ‘’ Bunların sadece on binde bir oranında virüs taşıdıkları gösterilmiştir.’’

Bulaşma sonrası kuluçka süresi 10 gün ile 2 yıl arası değişir. Hastalık, çoğunlukla 3 hafta ile 3 ay içinde ortaya çıkar.        

 Kuduz virüsü taşıyan hayvan pasif iken agresif hale gelir

. Ağzı köpürür, koordinasyon bozukluğu vardır. Mantıksız mesafeler koşar. Ses telleri ve arka ayakları felç olur ve birkaç gün içinde ölür.

          Virüsü alan insanda da; ısırılan bölge de kaşıntı, ağrı, karıncalanma, karakter değişikliği, aşırı sakin veya agresif olma, yutma zorluğu, su, ışık, hava korkusu, aşırı salya salgısı, kramplar , takıben felçler ve 24 saat içinde ölüm oluşur. Hayatta kalabilme çok enderdir.

            Kuduz şüpheli hayvan ısırıklarında yara yeri hemen bol sabunlu su veya serum fizyolojik ile yıkanmalı tetanoz aşısı uygulanmalıdır.

EVCİL HAYVAN ISIRMALARINDA (Kedi, köpek v.s)

Hayvan aşılı ise: 10 gün gözlem altında tutulur. Hayvan bu 10 gün içinde ölmez veya kaçmaz ise AŞIYA GEREK yoktur.

Hayvan aşısız ise: 0-3-7-14-28. Günlerde aşı uygulanır.

VAHŞİ HAYVAN ISIRMALARINDA

Hiç bekletmeden (HRIG) Human Rabies İmmun Globulin 20IU/kg hesabı ile yarısı yara yerine, yarısı adele içine uygulanır.

Ayrıca, 3-7-14 ve 28. Günlerde de aşı yapılır.

Esas olan; insanlarla teması olan hayvanların aşılatılmasıdır.

U.S.A da aşı içeren besinler kullanılarak hayvanların ağız yoluyla aşılanma çalışmaları yapılmaktadır.

S İ G A R A

S İ G A R A

·         1492 DE Colomb Amerikadan Avrupaya tütün fidelerini getirdi.

·         16. yy. da İngiltere de puro gibi sarılarak içildi.

·         17. yy. da Türk insanı tütünle tanıştı ekimine başladı.

·         18, yy. da enfiye-puro-pipo-tütün çiğneme gibi kullanımları devreye girdi.

·         19. yy.  ortalarından itibaren Avrupada sigara şeklinde üretimi başladı.

İlk kez 1964 de U.S.A  hazırlanan TÜTÜN ve SAĞLIK başlıklı raporda sigaranın Akciğer kanserinin hazırlayıcısı olduğu duyurulunca dünya kamuoyunda sigara karşıtı hareket başlatıldı.

Sigara tek önlenebilir erken ölüm sebebidir.

·         U.S.A da sigara içimine bağlı olarak yılda 350 binden fazla kişi ölmektedir. Bu rakam A.B.D’nin 2. Dünya Savaşında kaybettiği asker sayısına yakındır.

·         Sigara dünyada her yıl 1 milyondan fazla insanın  erken ölümüne sebep olmaktadır.

·         İçilen her sigara insan ömrünü ortalama 5.5 dakika kısaltır.

·         Günde 2 paket sigara içen 30-35 yaşındaki bir kişinin yaşam süresi içmeyenlere göre 8-9 yıl daha kısa olur.

·         Sigara içen erkeklerde ani ölüm riski içmeyenlere göre 10 kat fazladır.

·         Sigara bırakıldıktan sonra dahi risk ancak 10-15 yılda kaybolur.

Sigara ve hastalıklar.

·         Başta akciğer kanseri olmak üzere; Baş boyun, yutak, ağız nefes borusu, idrar torbası, böbrek, pankreas kanserlerinin oluşumunu hazırlar.

·         Kalp hastalıklarının %30’undan sorumludur.

·         Koroner hastalıklar ve tansiyonu olumsuz etkiler.

·         Genellikle amputasyonla sonuçlanan periferik damar hastalıklarına yol açar.

·         Mide ülseri ile yakın ilişkilidir.

·         Astımın sebebi değildir ama astım için zemin hazırlar ve astımı kötüleştirir.

Empotans ve erken menopoz sebebidir.

Sigara dumanının her doku ve organa zararlı olduğu tespit edilmiştir.

Sigara dumanı içinde 4000 den fazla farklı kimyasal madde ayrıştırılmıştır.

Bunlar içinde 1200’ün üzerinde kanser yapıcı ve toksik madde vardır.

En önemlileri NİKOTİN Ve KARBONMONOKSİT tir.

NİKOTİN

Tütündeki nikotinin çok azı dumana geçer. (%15-20) saf nikotin korkunç bir zehirdir.

Nikotine batırılmış  çubuk bir serçenin gagasına değdirilirse kuş hemen ölür.

Orta boy bir yaprak sigarasındaki nikotin saflaştırılıp deri altına zerk edilirse iki insanı öldürür.

KARBONMONOKSİT

Sigara dumanında % 2-5 oranında bulunur.

Oksihemoglobini düşük,karbohemoglobin  yüksekse HYPOXİ (oksijen azlığı) oluşur.

Sigara Myocard enfaktüsü, periferik damar tıkanmaları-arteriosklerosis oluşmasında rol oynar.

Tütün gübrelerindeki  bir çok toksik madde de dumana geçer.

SİGARA ÇOCUK VE GENÇLER VE GEBELİKTE

Nikotin Fötotoksiktir (karında gelişen cenin için zehirleyicidir.) sigara içen annelerin ceninlerinde vasokonstrüksiyon sonucu total kan akımının azaldığı gösterilmiştir.

AKTİF ve PASİF sigara içiminde

·         Düşükler

·         Rahim içi ölümler

·         Düşük doğum ağırlıklı bebek oluşur.

SİGARA İÇEN VE EMZİREN ANNE BEBEĞİNDE DE ZARARLAR OLUŞUR

Sigaranın toksik maddeleri annenin sütünden bebeğe geçer.

MSS: Aşırı huysuzluk- uyuklama- dalgınlık

Kalp: Atım sayısının artması

Sindirim: Motilite artması- kusma

Zeka düzeyinde azalma, okuma güçlüğü, hyperaktif çocuk oaranında artma.

Ani bebek ölümüne daha çok rastlanır.

BEBEĞE TÜTÜTNÜN TOKSİK ETKİSİ

ENDİREK:

Süt çocuğu erişkinden daha çok nefes alıp verir solunum düzeyi erişkine kıyasla vücut ağırlığına göre daha geniştir.

Hem emdiği için sütten, hem de yaşadığı ortamdan PASİF İÇİCİ olarak etkilenir.

DİREKT:

·         Tütün tarlalarında çalışan annelerin çocukları yerde buldukları tütün yapraklarını çiğner.

·         Atılmış sigara paketlerindeki sigaraları çiğner toksik etkilenirler.

Ülkemiz dünya üzerinde sigara alışkanlığının en hızlı arttığı kişi başı sigara tüketiminin en fazla olduğu ülkelerden biridir.

Toplumun değişik kesimlerinde %80 e varan içme alışkanlığı var ‘’Türk gibi sigara içiyor.’’ Tabiri yaygındır.

Gelişmiş ülkelerde son 20 yılda sigara tüketiminin azaltılması kalp damar hastalıklarını azaltmıştır.

ALIŞKANLIK NEDEN?

·         Ülkemizdeki 15 yaş üstündeki nüfusun %45-50 si ciddi sigara tutkunudur.

·         Tiryaki ailelerin çocuklarında sigara başlama içmeyen ailelere göre 4 misli fazladır.

·         Ergenliğin fiziksel ve ruhsal gerilimleri nedeni ile

·         Büyüdüğünü kanıtlamak için

·         Yetişkin insan rolü oynama arzusundan içmek büyüklere özgü bir imtiyaz ise bende bu imtiyaza sahibim demek için

Arkadaş baskısı  nedeni ile

Dışlanmamak, hor görülmemek, gruba ait olduğunu ispatlamak(aidiyet) uğruna zehir olsa içer.

CİNSEL KİMLİK

Erkek olma- sigara ve içki erkeksi  tutkulardır.

Erkek egemen toplumda böylece üstünlüğe ulaşma duygusu ile içer.

SİGARAYLA SAVAŞ

Hedef kitle gençler olmalıdır.

·         Zorlanmamalı- zor  kullanmamalı

·         Zararları için herkes öğretmen-dr- sanatçı- politikacı- yönetici  aydınlatıcı çalışmalar yapmalı

·         Spora yönlendirmeli

·         Başlamanın önlenmesi sağlanmalı kitle iletişim araçları ve okullarda eğitici çalışmalar ile

·         Sigara içmemek TERCİH EDİLEN bir davranıştır. Bu modelin işlenmesi gerekir.

A.B.D de 20 yılda 35 milyon insan sigarayı bırakmıştır.

Yasal önlemler

Sosyal baskı ‘’2. Sınıf insan sigara içer savı.’’

Sağlığa zararlarının vurgulanması

Tütün üretimi yerine besin üretimine geçmek.

ARI SÜTÜ- BAL- POLEN- PROPOLİS

ARI SÜTÜ- BAL- POLEN- PROPOLİS

(Dünyamıza ve Sağlığımıza Katkıları)

Arılar: çiçeklerin üreme cisimciklerini taşıyarak; doğadaki bitkilerin ve çiçeklerin döllenmesini ve türlerinin devamını sağlar.

Arılar ve onların bu yüklendikleri görev olmasa dünyadaki yaşam kısa sürede tamamen yok olur.

Sabahın çok erken saatlerinde doğaya dağılarak ve o gün kondukları çiçeğin veya bitkinin cinsini hiç değiştirmeden akşama kadar hep aynı cins çiçeğe konup, kalkarak işlemlerini sürdürerek gün boyu     

 çiçekten çiçeğe konarak polenleri toplarlar.

Döllenme işlemi dışında; artan ve arka ayaklarına yapışmış polenleri de kovana taşırlar.

İnsanlar bu polenlerden ayrıca yine arıların ürettiği bal , arı sütü ve propolis gibi ürünlerden büyük yararlar sağlar.

BAL

Arıların çiçek ve meyve tomurcuklarından topladıkları nektarı kendi salgıları ile birleştirerek peteklerde topladıkları bir besindir.

Yarım kilo nektar toplamak için dokuz yüz bin arı bir gün boyunca çalışır. Bir gram bal üretebilmek içinde dört binden fazla çiçeğe konarlar.

Balda binlerce çiçeğin, bitkilerin besleyici değeri ve şifası var.

 Bal içerdiği yüksek orandaki karbonhidrat nedeni ile; çocuklar, yaşlılar, hastalar ve sporcular için mükemmel bir besin kaynağıdır.

Başta enzimler olmak üzere; mineraller, vitaminler, aminoasitler ve flavonoidlerden çok zengindir. Bu nedenle;

Antibakteriel (mikropları öldürücü)

Antiviral          (virüslere karşı üremelerini durdurma)

Antiparaziter    (parazitlere karşı öldürücü)

Antienflamatuar             (yangı giderici)

Antikansorejen  (kanser oluşumunu önleyici)

Antioksidan        (serbest radikalleri bloke edici)

Özelliklere sahiptir.

ARI SÜTÜ

         Kovandaki kraliçe arının beslenmesi için; işçi arıların ürettikleri bir salgıdır.

Kraliçe arı ömrü boyunca bu sütle beslenirken işçi arılar polen ve balla beslenirler.

İşçi arılar üç haftada, kraliçe arı iki haftada gelişimini tamamlar. Ve de işçi arılardan yüzde altmış kadar daha ağırdır.

Kraliçe arı birgünde birkaç bin, yaşamı boyunca üç milyon yumurta üretir.

Kraliçe arı beş altı yıl yaşarken işçi arılar ancak birkaç ay yaşarlar.

         Arı sütü: A-D-C-E ve B grup vitaminlerinin tamamı ile mineraller ve insan vücudu için mutlak gerekli, vücudumuzda sentezlenemeyen ancak; bitkiler ve o bitkiyi yemiş olan hayvanların etini yiyerek alabildiğimiz proteinlerin yapı taşlarını teşkil eden; esansiyel yani temel aminoasitlerin tamamına yakınını, ayrıca çeşitli protein ve enzimleri içerir.

        Bu zengin kompozisyonu sayesinde; hücre yenileyici, vücut dokularının sağlıklı çalışmalarını düzenleyici, enerji arttırıcı özelliği ile bedensel ve zihinsel yorgunluğu gidererek, düşünsel ve fiziksel aktivite artırıcı, ayrıca antialerjik, anti kanser, anti bakteriyel, anti fungal(mantarlara karşı) ve anti oksidan dır.

POLEN

Çiçeklerin erkek organlarınca üretilip dişi organlarının döllenmesini sağlayan cinsiyet hücreleridir, çiçeklerin spermidir.

Arılar polenler ile çiçeklerin ve bitkilerin döllenmesini sağlamak yanında kendilerinin yaşamları için gerekli proteinide polenlerden karşılarlar.

Arılar topladıkları polenleri salgıladıkları bir sıvı ile arka bacaklarında biriktirerek kovana getirirler.

Kovandaki yavrularını beslemek için peteklerde depolarlar.

Polen: Protein, vitaminler, mineraller, enzimler birde polifenolik bileşikler ve flavonoidler yönünden de çok zengin bir besindir. 150 gramlık polende; 150 kg dana eti, 150 kg süt, 80 kg kadar bala eşit vitamin ve mineral vardır.

Anti oksidan özellikleri nedeni ile; serbest radikallerin sebep olduğu;  bağışıklık çöküşü, kalp, damar, sinir sistemi hastalıkları, kanser, erken yaşlanma gibi birçok olayı önleyici rol üstlenir.

Ayrıca; hasta, çocuk ve yaşlılarda iştah açıcı ve besin desteği olarakta kullanılır.

PROPOLİS

Bal arılarının (işçi grubunun) çeşitli ağaçların ve çalıların kabukları, yaprakları ile tomurcuklarından topladıkları reçinemsi bir maddedir.

Bununla kovanın içyüzünü ve önünü kaplayarak kendilerini soğuk ve hastalıklardan korurlar.

Arılar kovan içindeki besinleri, yavruları çeşitli zararlılardan (mikrop v.s.) korumak ve kovanı dezenfekte etmek için propolis toplarlar. Propolis: petek gözlerinin temizliği, kraliçe arının yumurtalarının steril ortamda gelişmesi ve yavrunun korunmasında etkilidir.

Dışarıdan nektar ve polen toplayan işçi arıların kovan girişinde propolisle fırçalanarak kovana temiz girmeleri sağlanır.Kovanda yetmiş seksen bin civarında olgun arı bir o kadarda yavru bulunur. Kovan içi sıcaklık yirmi dört derece rutubet yüzde elli civarındadır. Bu şartlar her türlü mikrop üremesi için uygun bir ortamdır. Buna karşın propolis sayesinde arılar kırk milyon yıldan beri yaşamlarını sürdürebilmektedirler.

                     Eski çağlardan beri örneğin Mısır Uygarlığında ölülerin mumyalanmasında, savaşlarda vazelin ile karıştırılarak hazırlanan merhemlerle yaraların iyileştirilmesinde kullanıldığı tıbbın babası Hipokrat’ın deri ülserleri ve sindirim sistemi bozukluklarında propolisi kullandığı, Anadoluda da yara ve çıbanların iyileştirilmesinde kullanıldığı bilinmektedir.

Bilimsel çalışmalar antibiyotiklerle birlikte kullanıldığında antibiyotik etkisini yüz kat kadar arttırdığını göstermektedir. Uzun süre propolis alınması zararlı bakterilere karşı direnç oluşturur, yararlı bakterileri olumlu etkiler. Bu nedenle çok nadir ve çok önemli geniş spektrumlu antibiyotik olarak kabul edilmektedir.

Ayrıca birçok kanser türlerinde de yayılmayı önleyici olarak başarı ile kullanılmaktadır.

Propolis çok güçlü bir mikrop öldürücü (antibakteriyel), virüslerin çoğalmalarını önleyici(antviral), mantaralara karşı (antifungal), eklemlerde oluşan yangıya karşı (antiflamatuar) dır. ki çalışmalar bu etkinin  kortizon ve aspirine çok yakın olduğunu göstermiştir.

Bileşimindeki flavonoidler nedeni ile serbest radikalleri temizleyici (antioksidan), bağışıklık arttırıcı (immün modülatör), tümörlerin gelişimi ve metastazları önleyici (anti kanser), yaraları iyileştirici, şeker metabolizmasını düzenleyici, karaciğeri toksinlerden koruyucu ve de obeziteyi önleyici etkiye sahiptir.

GENİZ ETİ-BADEMCİKLER

ADENO TONSİLLİTİS (AMELİYATLARI)

Bademcikler lenfoid sistemin boğaza yerleşmiş dokularıdır.

Bademciklerin tıkanma yapacak kadar büyümesi ve sık tekrarlayan bademcik enfeksiyonları operasyon endikasyonudur.

Büyüme akut veya süregelen enfeksiyonlar sonucu olur.

Ancak;  enfeksiyon her zaman büyümeyi oluşturmaz bazen süregelen iltihaplı bademcikler ufak ve farenx kolonları içinde gömülmüş olabilirler.

Akut enfeksiyonda ileri derecede büyüyen bademcikler enfeksiyon geçince tekrar eski hallerine dönebilirler. Bir de yaşla birlikte dokuda küçülme oluşabilir.

Ön pilikaların sürekli hiperemik (kızarık) olması boyun lenf düğümlerinin şiş olması süregelen bademcik enfeksiyonu (kronik tonsillit) için bademcik büyüklüğünden daha geçerli bir bulgudur.

ENFEKSİYONLAR NEDENİ İLE DOKUSU BOZULAN BADEMCİK KORUYUCULUĞUNU KAYBEDER.

VÜCUTTA BADEMCİĞİN ALINMASINDAN SONRA EKSİKLİĞİNİN BİLİNEN HİÇ BİR ZARARI YOKTUR.

Solunumu engelleyen çok büyük bademcikler ve geniz eti olan çocuğa 6. Aydan itibaren operasyon yapılabilir  (tıbbi kesin bir zorunluluk varsa yaş engel değildir).

Normalde endikasyon var ise 3 yaştan sonra bademcik ve geniz eti operasyonları rahatlıkla yapılabilir.

ADENOİDLER (Geniz eti-Geniz bademciği)

Genzi eti de denilen adenoidler aynı bademcik gibi lenfoid dokudadır.

Burun boşluğunun arka kısmı ile damağın yani boğazın üst kısmında yer alır.

Nasofarenx (geniz) deki lenfoid dokuların büyümeleri (hipertropisi) ve enfekte olmaları (iltihaplanmaları) ekseri bademcikler ile birliktedir.

 ENFEKSİYONLAR SONUCU BÜYÜYEBİLDİĞİ GİBİ ALLERJİK NEDENLERLEDE BÜYÜYEBİLİR.

Adenoidlerin büyümesi nasofarenx kubbesini doldurarak; havanın b urundan geçmesini önler ve kulakta nasofarenxe acılan östaki borularını tıkar orta kulak enfeksiyonu ve işitme bozukluğu yaratır.

Bu durumda; ağızdan soluma, süregelen burun akıntısı, burundan konuşma (rinolali) karekteristikdir.

Burundan solunum yapılamaması burundan geçişte ısınıp süzülen havanın direkt ağızdan soğuk ve süzülmeden alınması sonucu larenx de oluşan tahriş özellikle geceleri gelen öksürük krizleri ile karşımıza çıkar.

Adenoidlerin büyklüğünde: İştahsızlık, yorgunluk, horlama, huzursuz uyku, uykudan ağlayarak uyanma, tat ve koku duyusunda bozulma, büyüme, gelişmede durgunluk , giderek yüzün şekil bozukluğu (üst dişlerin öne itilmesi, yüzün çirkinleşmesi, ağzın devamlı açık oluşu nedeni ile aptal bir görünüm- Facies adoneicus) ayrıca diş gıcırdatma ve boyun lenf bezlerinde şişmede sık görülür.

ADENOİDEKTOMİ (GENİZ ETİ OPERASYONU)

·         Adenoidlerin çok büyük oluşu tekrarlayan enfeksiyonlar.

·         Östaki tüpüne etki (tıkama) ile orta kulakta sıvı birikimi (efüzyon) veya süre gelen orta kulak enfeksiyonu.

·         İşitme kaybı oluşturması.

·         Süregelen sinüsitis (sinüs deliklerinin tıkanması)

·         Sürekli ağızdan solunum ve abartılı horlama.

·         Uyku apnesi, uyku bozuklukları.

·         Adenoid yüz (aptal görünüm) gelişmesi.

·         Tekrarlayan veya süregelen naso farenjitis.

Geniz eti operasyonu için endikasyon oluştururlar.

ADENOTONSİLLEKTOMİ (BADEMCİK VE GENİZ ETİ OPERASYONU)

·         Sık tekrarlayan iltihaplar: yılda 5-7 atak, iki yıl süresince 5 atak, üç yıl süresince yılda 3

atak gibi .

 Özet olarak yılda ortalama 4 ten fazla atak olursa okul çağı çocuklarında 6 ayda 3-5 atak oluşursa  depo penisilin ile  koruma uygulanır ancak yakınmalar devam ederse operasyon şarttır.

·         Tekrarlayan bademcik iltihabına bağlı ateşli havale veya kalp kapakçık hastalığı oluşursa (operasyon; enfeksiyon sayısını azaltır ancak akut romatizmal ateşi önlemez)

·         Tedavilere inatçı süregelen bademcik iltihapları, tekrarlayan boyun lenf bezi iltihapları.

·         Peritonsiller apseler (bademcik ve çevre dokuyu saran yumuşak dokuda oluşan apselerdir çok ciddi bir tablodur).

·         Yutmayı ve solunumu güçleştiren, beslenme,gelişme,konuşma bozukluğuna sebep olan büyümüş geniz eti ve  bademcikler, devamlı ağız solunumu, abartılı horlama, uyku apnesi, uyku bozuklukları.

·         Kronik tonsillitis -süregelen bademcik iltihabı-( Bu tabloda bademcik kriptleri arasında beyaz renkli peynirimsi maddeler oluşur.)

·         Difteri taşıyıcılığı.

·         Bademcik tümörü şüphesi.

Bütün bunlar mutlak alınma sebeplerini oluştururlar.

RELATİF( NİSPİ) ENDİKASYONLAR

·         Cervical lenfadenid (Boyun lenf bezleri iltihabı).

·         Tekrarlayan üst solunum yolu enfeksiyonu.

·         Beta hemolitik streptokok enfeksiyonlarından sonra oluşan sistemik hastalıklar örneğin(Akut  romatizmal ateş,  glomerulonefritis gibi).

·         Ateşli havalelere sebep olan bademcik enfeksiyonları.

OPERASYON: Enfeksiyon geçtikten iki üç hafta sonra yapılır.

Operasyon gerektiği, şart olduğu halde bademcik ve geniz etinin immün sistem için gerekliliği birçok ailede tereddüt yaratmaktadır. Ancak bunların immün sistem için gerekliliği immünolojik cevap ve hastalıkları önlemedeki rolleri bugün için şüphelidir.

KOMPLİKASYON:  En çok korkulan  kanamadır çocukların %3 ünde sıklıkla operasyondan sonraki ilk 24 saatte bazen de operasyondan 10 gün sonra oluşabilir.

Ödem:  Operasyon alanında nadiren oluşur ve solunum sıkıntısı yaratabilir.

KONTRENDİKASYON (Operasyonun yapılamama durumu) :

·         Pıhtılaşma bozuklukları.

·         Yarık damak.

·         Çocuk felci salgınları dönemi.

·         Boğazda akut enfeksiyon varsa.

·         Küçük dilin iki parçalı (bifid uvula) durumlarında çocuklarda hipernasal konuşmaya yol açacağı için operasyon yapılamaz.

ANİ BEBEK ÖLÜMÜ

ANİ BEBEK ÖLÜMÜ

Beşik Ölümü

      Bir yaş altındaki tamamen sağlıklı bir bebeğin;  geniş araştırma ve otopsi yapılmasına karşın sebebi bulunamayan ani ve beklenmedik ölümüdür.

      Bu dramatik olayın bir yönü de; bebeği kısa süre önce görmüş olan doktorunun haksız suçlanması veya aile bireylerinin ölümden kendilerini sorumlu tutarak suçluluk duygusundan kurtulamamalarıdır.

Oysa;  olayın önceden tahmini dahi mümkün değildir.

      Beşik ölümlerinin normal rastlanma oranı her bin doğumda yarım ile birdir. Avrupa için bu oran, iki-iki buçuk Afrika kökenli Amerikalılar için ise daha da yüksektir.

       Bu bebeklerin yüzde doksanı altı aylıktan küçüktür.

Ölümler; daha çok iki ile dört aylık bebeklerde gece yarısı ile gün doğumu arasında (saat 24 ile 08 arası ) olur.

Altı aylıktan büyük bebeklerde çok daha az görülür.

Oran erkek bebeklerde kızlardan daha çoktur.

HAZIRLAYICI SEBEBLER

·         Ailenin sosyo ekonomik düzeyinin düşüklüğü.

·         Bebeğin doğum kilosunun düşük olması.

·         Prematüre doğmuş olmak.

·         Annenin sigara kullanması.

·         Annenin ilaç bağımlılığı.

·         Anne yaşının küçüklüğü.

·         Annenin çok doğum yapmış olması.

·         Bebeğin aşırı sarılıp sarmalanması.

·         Solunum yolu virüs enfeksiyonlarının salgın yaptığı dönemler.

·         Ailede daha önce yaşanmış ani bebek ölümü  sendromu.

En çok üzerinde durulan; solunum ve dolaşım fonksiyon merkezlerinin kontrolünün bozukluğudur. Bu nedenledir ki apne krizleri en sorumlu faktörlerden sayılır.

ÖNLEMLER

·         Küçük bebeklerin yüz üstü pozisyonda yatırılmaması (genelde sağlıklı bebekler sahip oldukları refleks ile solunum yapacak pozisyonu alabilirler fakat hazırlayıcı sebeplere sahip bebeklerde yüz üstü pozisyondan mutlak kaçınılması).

·          Bebeğin aşırı sıcak ortamda uykuya yatırılmaması.

·         Uykuya yatırılan bebeğin başına şapka  giydirilmemesi.

·         Uyku zeminin sert olması, bebeğin dolanmasını önlemek için kabarık uyku takımlarından kaçınılması.

·         Yumuşak yastıkların riskine karşı yastık yerine kalın bir örtünün kullanılması .

·         Yaşamın ilk aylarında bebeğin anne ile aynı odada uyumasının sağlanması.

·         Emzik kullanmak: Emzik ani bebek ölümlerine karşı koruyucu bir önlem olarak kabul edilir.

ÇİNKO

ÇİNKO

Vücudun biyolojik sıvıları içinde çok az miktarda bulunduğu için; eser element olarak anılır. Ancak! Bitkiler, hayvanlar ve insanlar için; mutlak gereklidir.

Metabolizmada rol alan birçok (yüzlerce) enzimin çinkoya gereksinimi vardır. Eksikliği halinde bu enzimlerin fonksiyonları bozulur.

Çinko eksikliğinin belirtilerini eksikliğinin derecesine göre sıralarsak;

Kilo kaybı, gelişme geriliği, kuru ve pürtüklü cilt, iştahsızlık, zihinsel durgunluk, yara iyileşmesinin gecikmesi, tat duyusunun bozulması, sexsüel gerilik, deride yaralar, saç dökülmesi, ishal, kilo kaybı, ruhsal değişimler, sık tekrarlayan enfeksiyonlar, karanlığa uyum bozukluğu sayılabilir.

Cild değişiklikleri; eksikliğin derecesine göre kuruluk ve pürtüklenmeden, el ve ayak uçlarında, ağız çevresinde, anüs ve genital bölgede ilerleyici, içi su dolu yaralara kadar farklı şekillerde görülür. Bazen bunların yanında tırnak değişiklikleri ve saç dökülmesi de olur.

Çinko yediğimiz birçok besinde vardır. Ancak ! bulunduğu foruma göre biyolojik yararlanma farklılıkları gösterir. Diyetteki çinkonun %20-30’u emilebilmektedir. Tahıl ağırlıklı beslenmelerde diyetteki demir ve çinkoyu bağlayıp, emilmelerini engelleyen fitatlar nedeni ile çinko alımı azalır ve eksiklik oluşur.

Köylerde mayalama işlemi yapılmadan pişirilen yufka ekmek tüketimi fazladır. (Maya işlemi; undaki çinko, demir ve kalsiyum emilimini engelleyen fitatları azaltır.) Mayalanmamış ekmek tüketiminde çinko eksikliği oluşur.

Anormal iştah veya iştah sapıklığı (pica sendromu) ağır kansızlık, karaciğer, dalak büyüklüğü, solukluk, toprak yeme alışkanlığı ile seyreder. Bu hastalarda demir eksikliği kadar çinko eksikliği de oluşur. Genetik bir hastalık olan Aerodermatitis Enteropatica’ da çinko eksikliği ile seyreder.

Geçmiş yıllarda bazı hazır çocuk mamalarında da çinko oranı az bulunmuş çinko yoğunluğunun arttırılması ile; erkek bebeklerde büyümenin hızlandığı görülmüş, kızlarda aynı sonuç alınamamıştır. (Walrevens and Hambidge 1976)

Gebelikte çinko gereksinimi artar. Eksiklik olursa; tat duyusu azalır, gebelik süresi uzar, uterus kanamaları artar özellikle beyin sinir sistemi doğumsal anomalileri oranı yükselir. Bu nedenle gebelere çinko oranı yüksek bir diyet önerilir.

Çölyak hastalığında özel çölyak diyeti ve ilaçlara cevap alınamayan durumlarda çinko tedavisi ile iyileşme olabilmektedir.

ÇİNKO EKSİKLİĞİ OLUŞUMU

Diyetle yeterli kadar alınmaması, uzun süreli aşırı alkol tüketimi, uzun süreli ishalle seyreden barsak emilim bozukluklarında orak hücreli anemi hastalığı varlığında pica ve Aerodermatitis Enteropatica hastalığının varlığında eksiklik oluşur.

Günümüzde çinko preparatları besin desteği olarak yoğun bir şekilde tıbbi kullanıma sunulmakta. Normal beslenen kentli çocuk ve erişkinlerde çinkonun ilave olarak alınması bu kadar gereklimidir sorusunu akla getirmektedir.

Yediğimiz et, karaciğer, yumurta, deniz ürünleri (özellikle istiridye), balıklar, süt, yağlı tohumlar, kuru baklagiller, çikolata zengin çinko kaynaklarıdır.

Günlük çinko gereksinimi bebeklerde 3-5 mg, çocuklarda 6-10 erişkinlerde 15 mg dır. 100 gr biftekte 7 mg- hindi etinde4-5 mg, karaciğerde 4 mg, balıkta 2,5 mg. Bir bardak sütte 1mg, bir tek istiridyede 10-13mg çinko vardır.

 Buna göre günlük diyetimizde yeteri kadar hatta fazla fazla çinko alabilmekteyiz.

Diyet dışı fazla alınımının bazı bünyelerde kusma, bulantı, ishal, karın krampları yaptığı bildirilsede; genellikle fazla alınımının pek yan etkisi olmadığı için ki tıbbi kullanımı çok fazla   olmaktadır.

GEREKLİ MİDİR?

Birde kişinin serum bakır seviyesinin düşüklüğünde veya serum bakır seviyesi sınırda olanlara ek olarak çinko alımı hiç bir şekilde önerilmez. (Klevay 1975)